Sağlam baş dərisində minlərlə saç follikulu aktiv şəkildə böyümə, istirahət və tökülmə mərhələlərindən keçir. Gün ərzində müəyyən miqdarda saç tökülməsi normal ola bilər. Lakin saç tökülməsi əvvəlkindən明显 çoxalıbsa, saçlarda seyrəlmə yaranıbsa, alın xətti geriləyirsə, təpə nahiyəsi açılırsa və ya saçda ocaqlı boşluqlar görünürsə, bu vəziyyət dermatoloq tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Saç tökülməsi qadınlarda və kişilərdə fərqli səbəblərlə yarana bilər. Genetik meyillilik, hormonal pozğunluqlar, dəmir və vitamin çatışmazlığı, stress, doğuş sonrası dövr, qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri, dərman istifadəsi, baş dərisi xəstəlikləri və qidalanma problemləri saç tökülməsinin əsas səbəbləri arasında yer alır.

Saç tökülməsi nə vaxt normal sayılır?

Saçların müəyyən miqdarda gündəlik tökülməsi fizioloji prosesdir. Saçlar eyni anda böyümür; bir hissəsi böyümə, bir hissəsi keçid, bir hissəsi isə tökülmə mərhələsində olur. Buna görə duşdan sonra, daraqda və ya yastıqda bir qədər saç görmək hər zaman xəstəlik demək deyil.

Amma tökülmə uzun müddət davam edirsə, saç həcmi azalırsa, baş dərisi görünməyə başlayırsa və ya tökülmə ocaqlı formadadırsa, səbəbi araşdırmaq vacibdir. Saç tökülməsinin gecikdirilməsi bəzi hallarda mövcud saçların qorunmasını çətinləşdirə bilər.

Saç tökülməsinin əsas səbəbləri

Saç tökülməsinin müalicəsində ilk addım səbəbin tapılmasıdır. Çünki vitamin çatışmazlığına bağlı tökülmə ilə genetik saç seyrəlməsi və ya baş dərisi xəstəliyinə bağlı tökülmə eyni müalicə olunmur.

Kişilərdə saç tökülməsi

Kişilərdə ən çox rast gəlinən saç tökülməsi formalarından biri androgenetik alopesiyadır. Bu zaman saçlar əsasən alın xəttindən və təpə nahiyəsindən seyrəlməyə başlayır. Proses genetik meyillilik və androgen hormonlarına həssaslıqla əlaqəli ola bilər.

Kişi tipi saç tökülməsi yavaş-yavaş irəlilədiyi üçün pasiyentlər bəzən gec müraciət edir. Halbuki erkən mərhələdə mövcud saçların qorunması və seyrəlmənin ləngidilməsi daha real ola bilər. Gec mərhələdə isə saç əkimi və ya digər daha geniş yanaşmalar müzakirə oluna bilər.

Qadınlarda saç tökülməsi

Qadınlarda saç tökülməsi çox vaxt diffuz seyrəlmə, saç ayrım xəttinin genişlənməsi və saç həcminin azalması ilə özünü göstərir. Səbəb genetik ola bilər, amma hormonal pozğunluqlar, dəmir çatışmazlığı, qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri, doğuş sonrası dövr və stress də diqqətlə qiymətləndirilməlidir.

Əgər qadında saç tökülməsi ilə yanaşı menstruasiya nizamsızlığı, çənə nahiyəsində sızanaqlar, bədəndə tüklənmə və sürətli çəki artımı varsa, hormonal səbəblər araşdırılmalıdır.

Doğuşdan sonra saç tökülməsi

Doğuşdan sonra saç tökülməsi çox rast gəlinən bir vəziyyətdir. Hamiləlik zamanı hormonal təsirlə saçların bir hissəsi tökülmə mərhələsinə keçmir. Doğuşdan bir neçə ay sonra isə bu saçlar eyni vaxtda tökülməyə başlayır və pasiyentdə güclü tökülmə təəssüratı yaradır.

Bu proses çox vaxt müvəqqəti olur. Lakin tökülmə çox güclüdürsə, uzun müddət davam edirsə və ya hamiləlikdən sonra dəmir, D vitamini və digər çatışmazlıqlar varsa, dermatoloji qiymətləndirmə faydalıdır.

Saç tökülməsi hansı vitamin çatışmazlığında ola bilər?

Saç sağlamlığı üçün dəmir, ferritin, D vitamini, B12, fol turşusu, sink və bəzi digər göstəricilər önəmli ola bilər. Lakin hər saç tökülməsi vitamin çatışmazlığı demək deyil. Ən doğru yanaşma analiz vermədən müxtəlif əlavələr içmək yox, çatışmazlığı dəqiqləşdirməkdir.

Saç tökülməsinin diaqnostikası necə aparılır?

Saç tökülməsi müayinəsində dermatoloq saçın tökülmə formasını, seyrəlmənin yerləşməsini, baş dərisinin vəziyyətini, saç telinin qalınlığını və pasiyentin ümumi sağlamlıq tarixçəsini qiymətləndirir.

Lazım gəldikdə trixoskopiya və ya dermatoskopik saç müayinəsi aparıla bilər. Bu müayinə saç follikullarını, saç telinin qalınlığını, miniaturizasiya əlamətlərini və baş dərisinin vəziyyətini daha detallı dəyərləndirməyə kömək edir.

Lazım ola biləcək analizlər

• Ümumi qan analizi
• Ferritin və dəmir göstəriciləri
• D vitamini
• B12 və fol turşusu
• Sink və digər mineral göstəricilər
• Qalxanabənzər vəzi analizləri
• Hormonal analizlər, xüsusilə qadınlarda uyğun hallarda
• Baş dərisi xəstəliyi şübhəsi varsa əlavə dermatoloji testlər

Saç tökülməsi necə müalicə olunur?

Saç tökülməsinin müalicəsi səbəbə görə seçilir. Əgər tökülmə dəmir və ya vitamin çatışmazlığı ilə bağlıdırsa, çatışmazlıq bərpa edilməlidir. Əgər genetik saç seyrəlməsi varsa, uzunmüddətli dermatoloji müalicə planı qurulur. Baş dərisi xəstəliklərində isə əvvəlcə ekzema, psoriaz, göbələk və ya iltihabi problem müalicə olunmalıdır.

Saç mezoterapiyası

Saç mezoterapiyası saç dərisinə vitamin, mineral, amin turşusu və digər dəstəkləyici komponentlərin mikroinyeksiya ilə tətbiq edildiyi prosedurdur. Məqsəd saç dərisinin qidalanmasını, qan dövranını və saç keyfiyyətini dəstəkləməkdir.

Mezoterapiya hər saç tökülməsi növündə əsas müalicə deyil. Əgər tökülmənin səbəbi hormonal pozğunluq, qalxanabənzər vəzi xəstəliyi, baş dərisi göbələyi və ya güclü vitamin çatışmazlığıdırsa, əvvəlcə əsas səbəb müalicə olunmalıdır.

PRP saç müalicəsi

PRP prosedurunda pasiyentin öz qanı götürülür, xüsusi cihazda işlənərək trombositlərlə zəngin plazma ayrılır və saç dərisinə tətbiq olunur. PRP bəzi pasiyentlərdə saç tökülməsi müalicəsinə dəstək məqsədi ilə istifadə oluna bilər.

PRP-nin nəticəsi pasiyentin yaşına, saç tökülməsinin növünə, genetik faktorlara, çatışmazlıqlara və tökülmənin mərhələsinə görə dəyişə bilər. Buna görə prosedurdan əvvəl real gözlənti və düzgün diaqnoz vacibdir.

Saç tökülməsi müalicəsi nə qədər davam edir?

Saç müalicəsində nəticə dərhal görünmür. Çünki saçın böyümə dövrü yavaşdır. Bir çox hallarda ilkin dəyişiklikləri qiymətləndirmək üçün ən azı bir neçə ay izləmə lazımdır. Genetik saç seyrəlməsində isə müalicə uzunmüddətli ola bilər.

Müalicə müddəti saç tökülməsinin səbəbinə, saçın vəziyyətinə, tətbiq edilən prosedurlara və pasiyentin cavabına görə dəyişir. Bu səbəbdən standart “hamı üçün eyni müddət” demək doğru deyil.

Saç tökülməsi müalicəsinin qiyməti nədən asılıdır?

Saç tökülməsi müalicəsinin qiyməti seçilən müalicə üsulundan, seans sayından, istifadə olunan preparatlardan, prosedurun növündən və müalicə planının müddətindən asılı olaraq dəyişə bilər.

Düzgün qiymətləndirmə üçün əvvəlcə dermatoloq müayinəsi aparılmalı, saç tökülməsinin səbəbi müəyyən edilməli və fərdi müalicə planı hazırlanmalıdır. Bundan sonra prosedur və seans planı pasiyentə izah olunur.

Saç tökülməsinin qarşısını almaq üçün nə etmək olar?

• Proteinlə zəngin, balanslı qidalanmaya diqqət edin.
• Dəmir, D vitamini, B12 və sink çatışmazlığını analizlə yoxladın.
• Uzunmüddətli və kəskin pəhrizlərdən uzaq durun.
• Yuxu rejimini normallaşdırmağa çalışın.
• Stressi idarə etmək üçün gündəlik vərdişlər qurun.
• Saçı tez-tez yüksək istiliklə formaya salmayın.
• Sıx yığılan saç modellərindən uzaq durun.
• Baş dərisində qaşınma, qabıq və qızartı varsa, müayinə olun.
• Özbaşına saç dərmanı və vitamin istifadə etməyin.

Nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı hallarda saç tökülməsini gecikdirmədən dermatoloqla qiymətləndirmək tövsiyə olunur:

• Saç tökülməsi 6–8 həftədən çox davam edirsə
• Saçlarda görünən seyrəlmə yaranıbsa
• Alın xətti geriləyir və ya təpə nahiyəsi açılırsa
• Qadınlarda saç ayrım xətti genişlənirsə
• Dairəvi, ocaqlı saçsız nahiyələr yaranıbsa
• Baş dərisində qaşınma, qabıqlanma, qızartı və yara varsa
• Doğuşdan sonra tökülmə çox güclüdürsə və uzun çəkirsə
• Menstruasiya pozğunluğu, sızanaq, tüklənmə və çəki artımı ilə birlikdədirsə
• Saç tökülməsi yeni dərman istifadəsindən sonra başlayıbsa

Tez-tez verilən suallar

Saç tökülməsi üçün hansı həkimə müraciət etmək lazımdır?

Saç tökülməsi dermatoloq tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Dermatoloq saç və baş dərisi xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsi ilə məşğul olur.

Saç tökülməsi müalicəsi hamıda eynidir?

Xeyr. Müalicə saç tökülməsinin səbəbinə, növünə, mərhələsinə, pasiyentin yaşına və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə görə fərdi seçilir.

PRP saç tökülməsini tam dayandırır?

PRP bəzi pasiyentlərdə saç müalicəsinə dəstək ola bilər, amma hər saç tökülməsi növündə eyni nəticə vermir. Əvvəlcə səbəb müəyyən edilməlidir.

Saç mezoterapiyası hər kəsə uyğundur?

Xeyr. Mezoterapiya uyğun seçilmiş pasiyentlərdə dəstəkləyici prosedur kimi istifadə oluna bilər. Baş dərisi xəstəliyi və ya hormonal problem varsa, əvvəlcə əsas səbəb müalicə olunmalıdır.

Saç tökülməsi hansı vitamin çatışmazlığından olur?

Dəmir, ferritin, D vitamini, B12, fol turşusu və sink çatışmazlığı saç tökülməsində rol oynaya bilər. Lakin bunu analizlə təsdiqləmədən əlavə qəbul etmək düzgün deyil.

Kişi tipi saç tökülməsi geri dönür?

Erkən mərhələdə müalicə mövcud saçların qorunmasına və seyrəlmənin ləngidilməsinə kömək edə bilər. Gec mərhələlərdə nəticə daha məhdud ola bilər və bəzi pasiyentlərdə saç əkimi müzakirə oluna bilər.

Qadınlarda saç tökülməsi hormonal ola bilər?

Bəli. Menstruasiya pozğunluğu, sızanaq, tüklənmə və çəki artımı ilə birlikdə saç tökülməsi varsa, hormonal səbəblər araşdırılmalıdır.

Saç tökülməsi müalicəsinin nəticəsi nə vaxt görünür?

Saçın böyümə dövrü yavaş olduğu üçün nəticəni qiymətləndirmək adətən bir neçə ay çəkir. Müalicə müddəti səbəbə və pasiyentin cavabına görə dəyişir.

Saç tökülməsi müalicəsinin qiyməti necə müəyyən olunur?

Qiymət müayinə nəticəsinə, seçilən müalicə üsuluna, seans sayına və istifadə olunan preparatlara görə dəyişə bilər. Əvvəlcə dermatoloq müayinəsi ilə fərdi plan hazırlanmalıdır.