Bloq - Dəmrov xəstəliyi nədir? Dermatoloq Mehdi Mahmudi

Dəmrov xəstəliyi nədir? Dermatoloq Mehdi Mahmudi

Dəmrov xəstəliyi nədir? Dermatoloq Mehdi Mahmudi

Dəmrov xəstəliyi nədir?

Dəmrov tibbi baxımdan tək bir xəstəlik deyil. Bu ad xalq arasında qızartı, qaşınma, qabıqlanma və müxtəlif səpgilərlə gedən bir neçə fərqli dəri xəstəliyinə verilir. Səbəb göbələk, virus, ekzema, psoriaz və ya başqa dermatoloji problem ola bilər; buna görə düzgün müalicə üçün əvvəlcə dəqiq diaqnoz vacibdir.

Dəmrov növlərinin müqayisəli görünüşü - psoriaz, ekzema, tinea, zona
Dəmrov növlərinin müqayisəli görünüşü - psoriaz, ekzema, tinea, zona

Dəridə qızartı, qaşınma və qabıqlanan ləkə görən insanların böyük əksəriyyəti eyni sözü işlədir: dəmrov. Bu söz Azərbaycan dilində onilliklərdir istifadə olunur, amma tibbi ədəbiyyatda "dəmrov" adlı tək bir xəstəlik yoxdur.

Dəmrov - xarici görünüşcə bir-birinə bənzəyən, lakin səbəbi, gedişi, yoluxuculuğu və müalicəsi tamamilə fərqli olan bir neçə dəri xəstəliyinin xalq arasındakı ümumi adıdır. Biri göbələk infeksiyasıdır və yoluxur. Digəri immun sistemin xroniki xəstəliyidir və heç kimə keçmir. Üçüncüsü virusdur və sinir boyunca yayılır. Dördüncüsü isə heç bir müalicə olmadan 6-8 həftədə öz-özünə keçir.

Problem məhz buradadır: eyni məlhəm bu xəstəliklərin birində kömək edir, digərində vəziyyəti kəskin şəkildə pisləşdirir.

Bu yazıda hər bir dəmrov növünün hansı tibbi xəstəliyə uyğun gəldiyini, necə göründüyünü, necə ayırd edildiyini və müasir dermatologiyada necə müalicə olunduğunu izah edirəm.

Qeyd: Bu məqalə məlumatlandırma məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Dəqiq diaqnoz yalnız birbaşa dəri müayinəsi, lazım gəldikdə dermatoskopiya və laborator analizlərlə qoyulur.

Dəmrov nədir və bu ad niyə yanlışdır?

"Dəmrov" (bəzi bölgələrdə "dəmirov") - dəridə qızartı, qabıqlanma və qaşınma ilə gedən xəstəliklərə verilən xalq adıdır. Termin bir çox halda rus dilindəki "лишай" və ingilis dilindəki "lichen" anlayışının qarşılığı kimi işlədilir.

Tibbi ədəbiyyatda isə bu şikayətlərin arxasında ən azı yeddi fərqli xəstəlik dayanır:

Xalq adı Tibbi diaqnoz Səbəb Yoluxur?
Pullu dəmrov Psoriaz (psoriasis vulgaris) İmmun-vasitəli iltihab Xeyr
Çəhrayı dəmrov Pityriasis rosea (Jiber xəstəliyi) Ehtimal virus (HHV-6/7) Praktiki olaraq xeyr
Saçqıran dəmrov Tinea capitis (trixofitiya, mikrosporiya) Dermatofit göbələk Bəli
Halqavari dəmrov Tinea corporis Dermatofit göbələk Bəli
Sulu dəmrov Ekzema / dermatit Baryer pozğunluğu + iltihab Xeyr
Kəmərləyici dəmrov Herpes zoster (zona) Varisella-zoster virusunun reaktivasiyası Şərti (su çiçəyi keçirməyənlərə)
Rəngli / ala dəmrov Pityriasis versicolor Malassezia mayası Xeyr
Qırmızı yastı dəmrov Lichen planus İmmun-vasitəli Xeyr

Cədvəldən göründüyü kimi, "dəmrovum var" cümləsi tibbi baxımdan "qarnım ağrıyır" qədər ümumi bir ifadədir. Növü müəyyən edilmədən müalicəyə başlamaq mümkün deyil.

Dəmrov növləri: şəkilləri, əlamətləri və müalicəsi

1. Pullu dəmrov (Psoriaz)

Necə görünür: Dərinin üzərində aydın sərhədli, qabarıq, qırmızı plaqlar əmələ gəlir. Plaqların üzərini gümüşü-ağ, quru, qalın pulcuqlar örtür. Pulcuq qaşındıqda altdan nöqtəvi qanaxma görünür - dermatologiyada bu Auspitz əlaməti adlanır və psoriaz üçün xarakterikdir.

Harada olur: Ən çox dirsəklərin çöl səthində, dizlərdə, bel nahiyəsində və saçlı dəridə. Dırnaqlarda nöqtəvi çuxurlar ("əngəçəyi" görünüş) və dırnağın yataqdan ayrılması müşahidə oluna bilər.

Səbəb: Psoriaz infeksiya deyil. Bu, genetik meyl fonunda immun sistemin dəri hüceyrələrinə qarşı yönəlmiş xroniki iltihabi reaksiyasıdır. Normalda epidermis hüceyrələri təxminən 28 gündə yenilənir; psoriazda bu proses 4-7 günə enir, hüceyrələr yetkinləşməyə macal tapmadan üst-üstə yığılır və qalın pulcuq təbəqəsi yaranır.

Vacib məqam: Zədələnmiş dəri sahələrində - cızıq, yanıq, cərrahi kəsik yerində - yeni psoriaz ocaqlarının əmələ gəlməsi Köbner fenomeni adlanır. Məhz buna görə psoriaz ocaqlarını sərt fırça, kükürd və ya sirkə ilə "təmizləmək" cəhdləri xəstəliyi yayır.

Müalicə: Xəstəliyin ağırlığına görə mərhələli aparılır:

  • Yüngül-orta formalarda (pasiyentlərin ~80%-i): topikal kortikosteroidlər, D vitamini analoqları (kalsipotriol), keratolitiklər (salisil turşusu), kalsinevrin inhibitorları.
  • Yayğın formalarda: dar spektrli ultrabənövşəyi işıq terapiyası (NB-UVB), sistemik preparatlar (metotreksat, siklosporin, asitretin).
  • Ağır və müalicəyə davamlı hallarda: bioloji preparatlar - TNF-alfa, IL-17, IL-23 inhibitorları.

Bilinməsi vacibdir: Psoriaz yalnız dəri xəstəliyi deyil. Pasiyentlərin təxminən 20-30%-ində psoriatik artrit inkişaf edir. Bundan əlavə, psoriaz metabolik sindrom, piylənmə və ürək-damar xəstəlikləri ilə statistik əlaqəlidir. Bu səbəbdən pasiyentlərin ümumi sağlamlıq göstəriciləri də izlənməlidir.

Pullu dəmrov - dirsəkdə gümüşü pulcuqlu psoriaz plaqları
Pullu dəmrov - dirsəkdə gümüşü pulcuqlu psoriaz plaqları

2. Çəhrayı dəmrov (Pityriasis rosea, Jiber xəstəliyi)

Necə görünür: Xəstəlik tipik olaraq bir böyük ləkə ilə başlayır - 2-5 sm ölçüsündə, oval, çəhrayı, kənarları nazik pulcuqlu. Buna "ana ləkə" və ya "herald ləkəsi" deyilir. Pasiyentlər onu çox vaxt göbələk zənn edir.

1-2 həftə sonra gövdədə çoxsaylı kiçik oval ləkələr yayılır. Bu ləkələr dərinin təbii gərilmə xətləri (Langer xətləri) boyunca düzülür və kürəkdən baxdıqda şam ağacı budaqlarına bənzər simmetrik mənzərə yaradır.

Səbəb: Dəqiq məlum deyil, lakin insan herpes virusu 6 və 7-nin (HHV-6/HHV-7) reaktivasiyası ilə əlaqələndirilir. Yoluxucu xəstəlik kimi qəbul edilmir - ailə üzvlərinin yoluxması nadir haldır.

Gedişi: Ən vacib məlumat budur - çəhrayı dəmrov özü keçir. Xəstəlik adətən 6-8 həftə davam edir, bəzən 12 həftəyə qədər uzana bilər və sonra izsiz sağalır. Aqressiv müalicəyə ehtiyac yoxdur.

Müalicə: Simptomatikdir - qaşınma varsa nəmləndiricilər, antihistaminlər, lazım gəldikdə qısamüddətli topikal steroid. Bəzi hallarda UV terapiya prosesi sürətləndirir.

Diqqət - ciddi differensial diaqnoz: Çəhrayı dəmrovun görünüşü ikincili sifilisin dəri təzahürləri ilə çox oxşar ola bilər. Fərqləndirici əlamət: sifilisdə səpgi ovucların içi və ayaq altlarında da olur, çəhrayı dəmrovda isə bu nahiyələr adətən sərbəst qalır. Şübhəli hallarda serologiya mütləqdir. Bu, məqaləni oxuyub özünə diaqnoz qoymağın niyə təhlükəli olduğunun ən aydın nümunəsidir.

Çəhrayı dəmrov - kürəkdə ana ləkə və şam ağacı formalı səpgi
Çəhrayı dəmrov - kürəkdə ana ləkə və şam ağacı formalı səpgi

3. Saçqıran dəmrov (Tinea capitis) və halqavari dəmrov (Tinea corporis)

Bunlar həqiqi göbələk infeksiyalarıdır və "dəmrov" adı altında gedən xəstəliklər arasında ən yoluxucu olanlarıdır.

Saçqıran dəmrov (baş dərisində): Saçlı dəridə dairəvi, qabıqlanan sahələr yaranır, bu sahələrdə saçlar dəri səthinə yaxın qırılır - "biçilmiş tarla" görünüşü. Ən çox məktəbəqədər və məktəb yaşlı uşaqlarda rast gəlinir.

Halqavari dəmrov (gövdədə): Mərkəzi nisbətən təmiz, kənarı qabarıq, qırmızı və pulcuqlu halqa formalı ocaq. Halqa tədricən böyüyür. İngilis dilində məhz bu görünüşə görə "ringworm" adlanır - qurdla heç bir əlaqəsi yoxdur.

Törədicilər: Dermatofit göbələklər - əsasən Microsporum canis, Trichophyton növləri.

Yoluxma yolları: Ev heyvanları (xüsusən pişik və küçük - M. canis mənbəyi), xəstə insanla birbaşa təmas, papaq, daraq, dəsmal, güləş döşəyi, hamam və idman zalları.

Diaqnoz: Wood lampası müayinəsi (Microsporum infeksiyalarında yaşılımtıl flüoressensiya verir), dəri qırıntısının kalium-hidroksid (KOH) ilə mikroskopiyası, lazım gəldikdə kultura əkilməsi.

Müalicə - burada ən çox səhv edilən məqamdır:

  • Gövdədəki məhdud ocaqlarda topikal göbələkəleyhinə kremlər (terbinafin, ketokonazol, klotrimazol) adətən kifayət edir.
  • Baş dərisində (saçqıran) topikal müalicə TƏK BAŞINA KİFAYƏT ETMİR. Göbələk saç follikulunun dərinliyinə yerləşir və krem ora çata bilmir. Mütləq sistemik (daxilə qəbul edilən) antifungal terapiya tələb olunur - qrizeofulvin, terbinafin və ya itrakonazol, həkim nəzarəti altında, adətən 6-8 həftə. Şampun və kremlər yalnız yoluxuculuğu azaltmaq üçün əlavə edilir.

Ağırlaşma: Müalicə gecikdirildikdə kerion - irinli, ağrılı, yumşaq şiş formalaşa bilər ki, bu da o nahiyədə daimi saçsızlıq (çapıqlı alopesiya) ilə nəticələnir. Uşaqda baş dərisində qabıqlanan ocaq görüldükdə gözləmək olmaz.

Halqavari dəmrov - gövdədə kənarı qabarıq halqa formalı tinea corporis ocağı
Halqavari dəmrov - gövdədə kənarı qabarıq halqa formalı tinea corporis ocağı

4. Sulu dəmrov (Ekzema / Dermatit)

Necə görünür: Qızarmış, ödemli dəri üzərində xırda su qabarcıqları (vezikulalar) əmələ gəlir, qabarcıqlar açıldıqda islanan (nəm) səth qalır, sonra quruyub qabıq bağlayır. Xroniki mərhələdə dəri qalınlaşır, quruyur və dəri cizgiləri kobudlaşır (likenifikasiya).

Əsas simptom qaşınmadır - bu, ekzemanı digər "dəmrov" növlərindən ayıran ən sabit əlamətdir.

Formaları:

  • Atopik dermatit: Uşaqlarda üzdə, böyüklərdə dirsək və diz büküşlərində. Astma və allergik rinitlə birlikdə gedə bilər.
  • Kontakt dermatit: Metal (nikel), yuyucu vasitə, kosmetika, latekslə təmas nəticəsində.
  • Dishidrotik ekzema: Ovuc və barmaqların yan səthlərində dərin, qaşındırıcı qabarcıqlar. Xalq arasında məhz buna "sulu dəmrov" deyilir.

Səbəb: Dərinin baryer funksiyasının pozulması (filaqrin zülalı ilə əlaqəli), nəmin itməsi və immun sistemin həssaslaşması. Yoluxucu deyil.

Müalicə:

  • Əsas - nəmləndirici (emollient) terapiya. Bu köməkçi tədbir deyil, müalicənin özüdür və simptom olmayanda da davam etməlidir.
  • Kəskinləşmə dövründə topikal kortikosteroidlər (qısa kurslarla, həkim təyinatı ilə).
  • Üz və göz ətrafı kimi həssas nahiyələrdə steroid əvəzinə kalsinevrin inhibitorları (takrolimus, pimekrolimus).
  • Tetikləyicilərin müəyyən edilib aradan qaldırılması (qarşısı alınmadıqda müalicə uzunmüddətli nəticə vermir).
  • Ağır formalarda fototerapiya, sistemik immunomodulyatorlar və müasir bioloji preparatlar (məsələn, dupilumab).

Vacib xəbərdarlıq: Ekzema fonunda dəri infeksiyaya açıq olur. Qabarcıqların içi bulanıqlaşır, sarı qabıqlar əmələ gəlir və ağrı artırsa - ikincili bakterial infeksiya (impetigo) düşünülməlidir və müalicə dəyişməlidir.

Sulu dəmrov - barmaqlarda dishidrotik ekzema qabarcıqları
Sulu dəmrov - barmaqlarda dishidrotik ekzema qabarcıqları

5. Kəmərləyici dəmrov (Herpes zoster / Zona)

Necə görünür: Bədənin yalnız bir tərəfində, bel və ya döş qəfəsi boyunca kəmər şəklində uzanan zolaqda qruplaşmış su qabarcıqları. Qabarcıqlar 7-10 gün ərzində quruyub qabıq bağlayır.

Ən mühüm xüsusiyyət: Səpgidən 2-3 gün əvvəl həmin nahiyədə yandırıcı ağrı, göynəmə və ya keyimə başlayır. Bu mərhələdə səpgi hələ görünmədiyi üçün pasiyentlər tez-tez radikulit, ürək və ya böyrək ağrısı diaqnozu ilə yönləndirilir.

Səbəb: Uşaqlıqda keçirilmiş su çiçəyindən (varisella) sonra virus sinir düyünlərində gizli qalır. İmmunitet zəiflədikdə - yaş, stress, xroniki xəstəlik, immunosupressiv müalicə - virus aktivləşir və həmin sinirin dəri sahəsi boyunca yayılır. Səpginin bir sinir dermatomu ilə məhdudlaşması və orta xətti keçməməsi məhz bununla izah olunur.

Yoluxuculuq: Zona xəstəsindən zona keçmir. Lakin qabarcıq mayesi ilə təmas nəticəsində su çiçəyi keçirməmiş və peyvəndlənməmiş şəxs (xüsusən uşaq və hamilə qadın) su çiçəyi ilə yoluxa bilər. Qabarcıqlar qurudan sonra yoluxuculuq itir.

Müalicə - vaxt kritik əhəmiyyət daşıyır: Antiviral preparatlar (asiklovir, valasiklovir, famsiklovir) səpgi başladıqdan sonra ilk 72 saat ərzində başlandıqda ən effektivdir. Gecikmə həm sağalmanı uzadır, həm də ağırlaşma riskini artırır. Əlavə olaraq ağrı nəzarəti aparılır.

Təcili müraciət tələb edən hal: Səpgi alın, göz qapağı və ya burun ucunda yerləşirsə (oftalmik zona), bu, gözün buynuz qişasının zədələnməsi və görmə itkisi riski deməkdir. Belə halda dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır.

Ağırlaşma: Səpgi keçdikdən sonra aylarla, bəzən illərlə davam edən postherpetik nevralgiya - inadkar sinir ağrısı. Yaşla risk kəskin artır. Bir sıra ölkələrdə 50 yaşdan yuxarı şəxslər üçün zona əleyhinə peyvənd tətbiq olunur.

Kəmərləyici dəmrov - bel nahiyəsində bir tərəfli zona səpgisi
Kəmərləyici dəmrov - bel nahiyəsində bir tərəfli zona səpgisi

6. Rəngli (ala) dəmrov - Pityriasis versicolor

Necə görünür: Kürək, döş qəfəsi, çiyin və boyunda çoxsaylı, sərhədləri qeyri-müntəzəm ləkələr. Ləkələr ətraf dəridən açıq və ya tünd ola bilər - adın "versicolor" (rəngdəyişən) hissəsi buradan gəlir. Barmaqla sürtdükdə səthdə çox nazik, un kimi pulcuq qalxır.

Səbəb: Malassezia mayası. Bu maya normal dəri florasının hissəsidir; isti, rütubətli mühitdə və artmış piy ifrazı şəraitində həddindən çox çoxalır. Buna görə yoluxucu sayılmır və gigiyena çatışmazlığının göstəricisi deyil.

Xarakterik gedişi: Yay aylarında daha çox nəzərə çarpır, çünki zədələnmiş sahələr günəşdə qaralmır və ətrafdakı dəriyə nisbətən ağ görünür. Müalicədən sonra rəngin bərabərləşməsi aylar çəkə bilər - bu, müalicənin uğursuz olması demək deyil, pasiyentlərə bunu əvvəlcədən izah etmək lazımdır.

Müalicə: Topikal antifungal preparatlar, ketokonazol və ya selen-sulfid tərkibli şampunlar (bədənə tətbiq edilməklə), yayğın hallarda qısa sistemik kurs. Residiv tezdir - pasiyentlərin yarısına yaxınında bir il ərzində təkrarlanır, ona görə mövsümi profilaktik tətbiq tövsiyə oluna bilər.

7. Qırmızı yastı dəmrov (Lichen planus)

Necə görünür: Bənövşəyi-qırmızı, düz üzlü, çoxbucaqlı, parlaq papulalar. Ən çox biləyin iç səthində, ayaq biləyində və bel nahiyəsində. Papulaların üzərində ağ, torabənzər incə xətlər - Wickham zolaqları - görünür.

Ağız boşluğu: Xəstələrin əhəmiyyətli hissəsində yanaqların iç səthində ağ torlu ləkələr olur. Bunlar bəzən dəri əlamətlərindən əvvəl ortaya çıxır və uzun müddət "aftoz stomatit" kimi qiymətləndirilir.

Səbəb: İmmun-vasitəli iltihab. Bir sıra hallarda C hepatiti, bəzi dərman preparatları və dental materiallarla əlaqə göstərilir. Yoluxucu deyil.

Müalicə: Topikal və ya sistemik kortikosteroidlər, kalsinevrin inhibitorları, fototerapiya. Ocaqlar keçdikdən sonra uzunmüddətli tünd ləkələr (postiltihabi hiperpiqmentasiya) qala bilər.

Sizdəki hansı dəmrovdur? - Ayırd etmə cədvəli

Bu cədvəl diaqnoz qoymaq üçün deyil, şikayətinizi düzgün ifadə etmək və nə qədər təcili müraciət etməli olduğunuzu anlamaq üçündür.

Sual Cavab nəyə işarə edir
Səpgi bədənin yalnız bir tərəfindədir və ağrıyır? Kəmərləyici dəmrov (zona) - 72 saat qaydası, təcili müraciət
Əvvəl bir böyük ləkə çıxdı, sonra kiçiklər yayıldı? Çəhrayı dəmrov
Ocaq halqa şəklindədir, kənarı qabarıq, mərkəzi təmiz? Göbələk (tinea corporis)
Pulcuq gümüşü, quru və qalındır, dirsək-dizdədir? Pullu dəmrov (psoriaz)
Su qabarcıqları var və çox qaşınır? Ekzema
Uşaqda baş dərisində saçlar qırılıb, ev heyvanı var? Saçqıran dəmrov - sistemik müalicə tələb edir
Kürəkdə açıq/tünd ləkələr, yayda daha görünür? Rəngli dəmrov
Bənövşəyi, parlaq, düz papulalar + ağızda ağ tor? Qırmızı yastı dəmrov

Təcili müraciət tələb edən hallar:

  • Səpgi üzdə, göz ətrafında və ya burun ucundadır
  • Səpgi ilə birlikdə hərarət, halsızlıq və ya limfa düyünlərinin böyüməsi var
  • Ağrı səpgidən əvvəl başlayıb
  • Səpgi sürətlə yayılır, qabarcıqlar irinləyir
  • Ovuc içi və ayaq altları da tutulub
  • Uşaqda baş dərisində qabıqlanan ocaq və saç qırılması var

Hansı dəmrov yoluxur, hansı yox?

Bu suala verilən yanlış cavab ailələrdə lazımsız təcrid və psixoloji təzyiq yaradır.

Yoluxur: Saçqıran və halqavari dəmrov (dermatofit göbələklər) - birbaşa təmas, ortaq dəsmal, daraq, papaq, ev heyvanı vasitəsilə.

Şərti: Kəmərləyici dəmrov - zona kimi keçmir, lakin su çiçəyi keçirməyənlərə su çiçəyi kimi keçə bilər.

Yoluxmur: Psoriaz, ekzema, qırmızı yastı dəmrov, rəngli dəmrov, praktiki olaraq çəhrayı dəmrov. Psoriazlı və ekzemalı pasiyentin qab-qacağı, hovuzu, əl görüşü heç bir risk daşımır.

Xalq üsulları: niyə vəziyyəti pisləşdirir?

Klinik praktikada ən çox rast gəldiyimiz hal budur - pasiyent həkimə ilkin xəstəliklə deyil, artıq ikinci bir problemlə gəlir.

Sirkə və limon: Turşu dərinin qoruyucu baryerini zədələyir. Ekzema fonunda tətbiq edildikdə kimyəvi yanıq və ikincili infeksiya yaradır.

Kükürd, neft məhsulları, mazut: Kontakt dermatit və uzunmüddətli piqment ləkələri ilə nəticələnir.

Sərt fırça ilə pulcuqları təmizləmək: Psoriazda Köbner fenomeni səbəbindən zədələnmiş yerdə yeni ocaq açılır. Yəni "təmizləmə" xəstəliyi yayır.

Aptekdən resepsiz alınmış güclü hormonal krem: Ən təhlükəli səhvdir. Göbələk infeksiyasına steroid sürtüldükdə qızartı və qaşınma müvəqqəti azalır, pasiyent yaxşılaşdığını düşünür - halbuki steroid yerli immuniteti basdırdığı üçün göbələk sürətlə dərinləşir və yayılır. Nəticədə klassik görünüş itir, diaqnoz çətinləşir. Dermatologiyada bu vəziyyət tinea incognito adlanır.

Uzunmüddətli nəzarətsiz steroid istifadəsi ayrıca dəri nazilməsinə, damar genişlənməsinə, gərilmə izlərinə və üzdə steroid dermatitinə səbəb olur.

Diaqnoz necə qoyulur?

Dəmrov növlərinin bir çoxu gözlə oxşar görünür, lakin diaqnostik alətlər onları aydın şəkildə ayırır:

Klinik müayinə: Səpginin forması, sərhədləri, yerləşməsi, simmetriyası və yayılma ardıcıllığı. Anamnez - nə vaxt başladı, nə ilə təmas oldu, ailədə oxşar hal varmı, ev heyvanı varmı.

Dermatoskopiya: Dərinin 10-20 dəfə böyüdülərək öyrənilməsi. Psoriazda nizamlı nöqtəvi damarlar, qırmızı yastı dəmrovda Wickham zolaqları, göbələk infeksiyalarında xarakterik saç dəyişiklikləri (vergül və ya tirbuşon şəkilli saçlar) görünür.

Wood lampası: Ultrabənövşəyi işıq altında müayinə. Microsporum mənşəli saçqıran dəmrovda yaşılımtıl, rəngli dəmrovda sarımtıl-qızılı flüoressensiya verir.

KOH mikroskopiyası: Dəri qırıntısının kalium-hidroksid məhlulu ilə işlənib mikroskopda baxılması - göbələk sap və sporlarını dəqiqələr içində göstərir.

Kultura (əkmə): Göbələk növünün dəqiq təyini və preparata həssaslığın müəyyən edilməsi.

Biopsiya: Diaqnoz şübhəli qaldıqda kiçik dəri nümunəsinin histopatoloji müayinəsi.

Serologiya: Sifilis kimi differensial diaqnozların istisna edilməsi üçün.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

  • Səpgi 2 həftədən çox davam edirsə
  • Qaşınma yuxunu pozursa və ya gündəlik həyata mane olursa
  • Səpgi yayılırsa, ağrılıdırsa və ya irinləyirsə
  • Uşaqda baş dərisində qabıqlanan ocaq və saç qırılması varsa
  • Ev heyvanında dəri problemi varsa və ailədə oxşar səpgi çıxıbsa
  • Ovuc içi və ayaq altları tutulubsa
  • Aptekdən alınmış vasitə ilə 5-7 gündə heç bir dəyişiklik olmayıbsa və ya vəziyyət pisləşibsə
  • Xroniki xəstəliyiniz varsa, immunosupressiv müalicə alırsınızsa, hamiləsinizsə

Dəri xəstəliklərinin böyük əksəriyyəti düzgün diaqnoz qoyulduqda yaxşı idarə olunur. Vaxt itkisi isə həm müalicə müddətini uzadır, həm də çapıq, daimi saçsızlıq və piqment ləkəsi kimi geri dönməyən nəticələrə yol açır.

Dəri səpginizin hansı “dəmrov” növü olduğunu bilmirsiniz?

Eyni görünən səpgilərin səbəbi və müalicəsi tam fərqli ola bilər. Dermatoloji müayinə ilə səpginin tipi dəqiqləşdirilir, lazım olduqda dermatoskopiya və laborator testlər planlaşdırılır.

Bakıda dermatoloq müayinəsi üçün Dr. Mehdi Mahmudi ilə əlaqə saxlaya bilərsiniz.

Randevu alın

Tez-tez verilən suallar

Dəmrov tam sağalırmı?

Növündən asılıdır. Göbələk mənşəli dəmrovlar (saçqıran, halqavari) düzgün müalicə ilə tam sağalır. Çəhrayı dəmrov özü keçir. Psoriaz, ekzema və qırmızı yastı dəmrov isə xroniki gedişlidir - tam "yox edilmir", lakin uzunmüddətli remissiyaya çatdırıla və nəzarətdə saxlanıla bilər.

Dəmrov ailə üzvlərinə keçirmi?

Yalnız göbələk mənşəli formalar keçir. Psoriaz, ekzema və qırmızı yastı dəmrov yoluxucu deyil.

Dəmrov stressdən yaranırmı?

Stress birbaşa səbəb deyil, lakin güclü tetikləyicidir. Psoriaz, ekzema və zonanın kəskinləşməsi ilə stress arasında aydın klinik əlaqə var.

Dəmrovun müalicəsi nə qədər çəkir?

Gövdədəki məhdud göbələk 2-4 həftə, saçqıran dəmrov 6-8 həftə sistemik müalicə, çəhrayı dəmrov müalicəsiz 6-8 həftə, zona 2-4 həftə. Psoriaz və ekzemada isə söhbət kurs müddətindən yox, uzunmüddətli nəzarətdən gedir.

Dəmrov varsa hamama, hovuza getmək olarmı?

Göbələk mənşəli formalarda müalicə başlayana və yoluxuculuq azalana qədər ictimai hovuz, hamam və idman zalından çəkinmək lazımdır. Psoriaz və ekzemada belə məhdudiyyət yoxdur.

Uşaqlarda dəmrov təhlükəlidirmi?

Uşaqlarda ən çox saçqıran dəmrov və atopik dermatit rast gəlinir. Saçqıran dəmrov gecikdirildikdə kerion və daimi saçsızlıq riski daşıyır, ona görə erkən müraciət vacibdir.

Dəmrov şəkilləri ilə özümə diaqnoz qoya bilərəmmi?

Xeyr. Bu yazıdakı şəkillər tipik hallara aiddir; real praktikada eyni xəstəlik fərqli dəri tiplərində, fərqli mərhələlərdə və əvvəlki müalicələrin təsiri ilə tamamilə başqa cür görünə bilər. Şəkillər müraciət etməyə deyil, məhz nəyə diqqət yetirməli olduğunuzu anlamağa kömək edir.

Yekun

"Dəmrov" bir diaqnoz deyil - ən azı yeddi fərqli xəstəliyi əhatə edən ümumi addır. Bunlardan biri özü keçir, biri təcili antiviral müalicə tələb edir, biri yoluxucudur və sistemik terapiya olmadan sağalmır, digərləri isə ömürlük nəzarət tələb edən xroniki xəstəliklərdir.

Buna görə də düzgün sual "dəmrova nə sürtüm?" deyil, "bu, hansı dəmrovdur?" olmalıdır. Bu suala cavab verildikdən sonra müalicə çox vaxt sadə və nəticəlidir.

Tibbi qeyd: Bu məqalə maarifləndirici məqsəd daşıyır, fərdi həkim müayinəsini və təyinatını əvəz etmir. Dəmrovun müxtəlif növləri bir-birinə oxşaya bildiyi üçün müalicəyə həkim təyinatı olmadan başlamaq tövsiyə edilmir.

Tibbi baxış: Dr. Mehdi Mahmudi, dermatoloq-kosmetoloq

Ünvan: Nazim Hikmət 66, Yasamal, Bakı - Salutem Dermatoloji Klinika

Əlaqə: +994 50 519 42 19

Son yenilənmə: 14 avqust 2026

Kateqoriya: Dəri xəstəlikləri

Şərhlər (0)

Hələ şərh yoxdur. İlk siz yazın!

Şərh yaz

Şərhlər moderasiyadan keçdikdən sonra yayımlanır. Email gizli saxlanılır.