Həddindən Artıq Tərləmənin Müalicəsi: Botoks, İontoforez və Kremlər
Həddindən artıq tərləmə (hiperhidroz) isti mühit və ya fiziki gərginlik olmadan qoltuqaltı, əllər, ayaqlar və ya üzdə davamlı, həddindən artıq tərləmədir. Birincili hiperhidroz çox vaxt uşaqlıq və yeniyetməlikdə başlayır və ailəvi ola bilər; ikincili hiperhidroz isə diabet, hipertireoz, menopoz, infeksiyalar və ya bəzi dərmanlar kimi başqa səbəblə bağlıdır. DermNet-ə görə birincili hiperhidroz əhalinin təxminən 1–3%-ində rast gəlinir. Müalicə səbəbə və nahiyəyə görə seçilir: alüminium xloridli antiperspirantlar, botoks inyeksiyası və əl-ayaq tərləməsində iontoforez ən çox istifadə olunan üsullardır. Tərləmə bədənin istiliyi ilə bədənin duz nisbətini mühitin istiliyinə görə tarazlaşdıran və istər-istəməz işləyən fizioloji bir təbii fenomendir. Bu hadisə ilə bədən öz-özünə soyuyur və eyni zamanda bədəndə yığılmış toksinləri çıxarır. İnsanı və ətrafdakıları da narahat edən bölgədəki həddindən artıq tərləmə, ictimai həyatı və münasibətləri mənfi təsir edən və özünə inamı azaldan əhəmiyyətli bir problemdir. Əsasən qoltuqaltılarda, əllərdə, ayaqlarda və üzdə müşahidə olunur. Tətbiq ediləcək müalicə, mütəxəssis bir dermatoloq tərəfindən tərləmə səbəbinin və yerləşdiyi bölgənin təyinatına görə dəyişə bilər. İontoforez, botoks və dərmanlarla uğurlu nəticələr əldə edilir. Həddindən artıq tərləmə, normal tərləmədən fərqli olaraq şikayət edilən ərazidə davamlı nəmlik vəziyyətidir. Simpatik sinirlərin həddindən artıq stimullaşdırılması ilə qoltuq altlarında, əllərdə, ayaqlarda və ya üzdə həddindən artıq tərləmə müşahidə olunur. Stress, qorxu və gərginlik kimi bir çox səbəb həddindən artıq tərləmə arxasında ola bilər. Bu, bir çox dərman və antiperspirantla yatırılsa da, daha pis nəticələrə səbəb ola bilər. Bir insan 2-4 milyon ədəd tər vəzisi ilə doğulur. Bu tər bezləri yeniyetməlik dövründə tamamilə aktivdir. Buna görə də, tərləmə zamanı yeniyetmələrin qoxuları ətrafları tərəfindən asanlıqla aşkar edilir. Qadınlarda tər bezləri kişilərə nisbətən daha çox olsa da, tər bezləri kişilərdə daha aktivdir. Bununla birlikdə, hormonal dəyişikliklərdən qaynaqlanan həddindən artıq tərləmə, xüsusilə menopoz dövründə qadınlarda daha çox görülür. Hiperhidroz insan isti mühitdə olmadığı və tərləməni tələb edən vəziyyətlə qarşılaşmadığı halda həddindən artıq tərləməsidir. İki yolla baş verir. Birincili hiperhidroz növü genetik olaraq miras alınır və həddindən artıq tər bezlərindən qaynaqlanır. Bu tip insanlarda tər bezləri normaldan 4-5 dəfə çox işləyir. Əsasən əllərdə və ayaqlarda müşahidə olunur. Cəmiyyətdəki hər 100 nəfərdən 2-3-də görülür. Əl və ayaq tərləmə ümumiyyətlə uşaqlıqdan başlayır. Qoltuqaltı və üzdə tərləmə gənclik dövründə baş verir. Vaxtların 40% -ində genetik ötürülmə mövcuddur. Həyəcan və stres kimi vəziyyətlər, bütün fəsillərdə görülən və həyat boyu davam edən və ümumiyyətlə yuxu zamanı görülməyən bu tip hiperhidroz üçün tetikleyici ola bilər, oyandıqdan bir müddət sonra başlayır. İkincili tip hiperhidrozda həddindən artıq tərləmə, əsas bir xəstəlik səbəbindən inkişaf edir. Bu tip hiperhidroz adətən qoltuqaltıları və ya bütün bədəni təsir edir. İkincili hiperhidroz səbəb olan şərtlər; Həddindən artıq tərləmə səbəbini müəyyənləşdirmək müalicə üçün çox vacibdir. Heç bir səbəbdən qaynaqlanmayan yüngül tərləmə üçün kremlərlə müalicə edilə bilər. Antiperspirant Kremlər Alüminium xlorid kremlər ən çox istifadə olunur. Bunlar sprey, rulon, jel və çubuq şəklində mövcuddur. Xüsusilə qoltuqaltı tərləmə üçün cəmiyyətin üstünlük verdiyi ilk məhsullardır. Əllərin və ayaqların yüngül və orta dərəcədə tərləməsi hallarında da istifadə edilə bilər. Bu məhsulların və onların qoruyucularının döş xərçəngi ilə əlaqəsi tam sübut olunmayıb. Buna baxmayaraq, istifadəsi barədə daha dəqiq məlumat əldə olunana qədər bu məsələdə diqqətli olmaq faydalıdır. Bəzən bu kremlərin istifadəsi dəri qıcıqlanmasına səbəb ola bilər, buna görə xüsusilə travmatik prosedurlardan sonrakı ilk günlərdə diqqətli olun. Son illərdə botoks və iontoforez, həddindən artıq tərləmə üçün istifadə olunur. Botoks tətbiqi həddindən artıq tərləmə müalicəsində çox təsirli bir üsuldur. Tətbiqdən əvvəl tərləmə bölgəsində nişasta testi aparılır və tərləmənin intensiv olduğu yerlər təyin olunur və buna görə botoks hazırlanır. Botoks tətbiqində dəri altına yeridilən dərmanın yan təsirləri adətən yüngül və keçicidir. Tətbiq zamanı ağrı hiss etməmək üçün keyidici krem tətbiq etmək kifayətdir. Botoks tətbiqi ilə tərləmə qarşısını alacağından həddindən artıq tərləmə müşahidə olunan bölgədə tər qoxusu problemi aradan qaldırılacaqdır. Botoks bu gün bir çox fərqli tibb sahələrində istifadə olunur. 1980-ci illərdən bəri istifadə olunur və xüsusilə 2000-ci illərdən sonra kosmetika da daxil olmaqla bir çox xəstəliyin müalicəsində iştirak edir. Mütəxəssis dermatoloq tərəfindən tətbiq edildikdə yan təsirlər nadirdir və adətən keçicidir: inyeksiya yerlərində ağrı, qızartı və ya göyərmə ola bilər. Həddindən artıq tərləmə üçün tətbiq olunan botoks prosesi təxminən 15-20 dəqiqədir. Təsir bir neçə ay davam edir: DermNet-ə görə botulinum toksini tərləməni adətən 3–6 ay azaldır və ya dayandırır, sonra prosedur təkrarlanır. Lokal keyidici krem tətbiq olunduqdan sonra dəriyə botulinum toksini vurulur və bununla da tər bezlərinin sinir uclarını müvəqqəti iflic edir və beləliklə tər istehsalının qarşısını alır. Botoks hamilə qadınlara, süd verən qadınlara, sinir-əzələ xəstəliyi və ya qanaxma problemi olanlara tətbiq edilmir. Bundan əlavə, botoksun tətbiq olunması planlaşdırılan ərazidə sağalma əldə edilməzdən əvvəl dəri xəstəlikləri olan insanlara botoks tətbiq edilməməsinə diqqət yetirilməlidir. Əllərin və ayaqların həddindən artıq tərləməsində istifadə olunur. Əllər və ayaqlar elektrolit məhlulu və ya metal lövhə ilə bir küvetə qoyulur və aşağı intensiv elektrik cərəyanına məruz qalır. Bu şəkildə elektrik cərəyanının yaratdığı ionlar tər kanallarını müəyyən bir müddətə bağlayır. Uzun seanslara ehtiyac var. Müxtəlif tədqiqatlarda30–70% arasında fərqli müvəffəqiyyət dərəcələrindən bəhs olunur. Prosedur 20–30 dəqiqə çəkir. Əvvəlcə hər 3 gündə, sonra həftədə bir dəfə. 4-7 həftəlik müalicə tətbiq olunur. Müalicədən sonrakı tərləmə dövrü 2-12 həftə davam edə bilər. İontoforez hamilə qadınlara, kardiostimulyator və metal ortopedik implantları olanlara tətbiq edilmir. Tətbiq ediləcək müalicə xəstənin ehtiyaclarına uyğun olaraq təyin ediləcəyi üçün həddindən artıq tərləmə müalicəsinin qiymətləri tətbiq olunan sahəyə görə dəyişə bilər. Həddindən artıq tərləmənin səbəbini və uyğun müalicə yolunu seçmək üçün dermatoloq məsləhəti alın. Tərləmənin birincili və ya başqa xəstəliklə bağlı olduğunu müəyyən etmək müalicə seçimi üçün vacibdir. Səbəb və nahiyəyə görə krem, botoks və ya iontoforez seçilir. Bakıda fəaliyyət göstərən dermatoloq Dr. Mehdi Mahmudi ilə botoks və dəri xəstəliklərinin müalicəsi haqqında məlumat əldə edə bilərsiniz. Birincili hiperhidroz cəmiyyətdə təxminən hər 100 nəfərdən 2–3-də görülür; DermNet də əhalinin 1–3%-ini göstərir. Əl və ayaq tərləməsi adətən uşaqlıqdan, qoltuqaltı və üz tərləməsi isə gənclik dövründən başlayır. Botulinum toksini tər vəzilərinin sinir uclarını müvəqqəti bloklayır və tər istehsalının qarşısını alır. Prosedur təxminən 15–20 dəqiqə çəkir, ağrını azaltmaq üçün keyidici krem tətbiq olunur. Hamiləlik, əmizdirmə, sinir-əzələ xəstəliyi və qanaxma problemi olanlara tətbiq edilmir. Əllər və ya ayaqlar elektrolit məhlulu olan qaba qoyulur və zəif elektrik cərəyanına məruz qalır. Prosedur 20–30 dəqiqə çəkir: əvvəlcə hər 3 gündə, sonra həftədə bir dəfə, 4–7 həftə ərzində aparılır. Hamilələrə, kardiostimulyatoru və metal ortopedik implantı olanlara tətbiq edilmir. Alüminium tərkibli antiperspirantların döş xərçəngi ilə əlaqəsi tam sübut olunmayıb. Buna baxmayaraq, daha dəqiq məlumat əldə olunana qədər istifadədə diqqətli olmaq faydalıdır. Tibbi qeyd: Bu məqalə maarifləndirici məqsəd daşıyır və fərdi həkim müayinəsini əvəz etmir. Diaqnoz və müalicə planı dermatoloq müayinəsindən sonra fərdi olaraq müəyyən edilir. Müəllif: Dr. Mehdi Mahmudi, dermatoloq-kosmetoloq Ünvan: Nazim Hikmət 66, Yasamal, Bakı, Salutem Dermatoloji Klinika Əlaqə: +994 50 519 42 19Niyə həddindən artıq tərləmə olur?
Həddindən artıq tərləmə simptomu nədir, hiperhidroz nə deməkdir?
Həddindən artıq tərləmə kremlərlə necə müalicə olunur?
Antiperspirant kremlərdən istifadə edərkən nələrə diqqət yetirilməlidir?
Həddindən artıq tərləmə problemi və Botoks
Botoks tətbiqinin hər hansı bir yan təsiri varmı?
Həddindən artıq tərləmə müalicəsinin təsiri nə qədər davam edəcək?
Tətbiq necə edilir?
Botoks müalicəsi kimə tətbiq olunmur?
İontoforez
İontoforez müalicəsi nə qədər vaxt aparır?
İontoforez kimlərə tətbiq edilmir?
Həddindən artıq tərləmə müalicəsi qiymətləri nədir?
Həddindən artıq tərləmənin səbəbini dəqiqləşdirin
Həddindən artıq tərləmə haqqında tez-tez verilən suallar
Həddindən artıq tərləmə nə qədər geniş yayılıb?
Botoks tərləməyə necə təsir edir?
İontoforez necə aparılır?
Antiperspirantlar döş xərçənginə səbəb olurmu?
Elmi mənbələr
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk siz yazın!
Şərh yaz