Ziyilləri qoparmaq olmaz

Ziyillər çox vaxt kiçik və zərərsiz görünən dəri dəyişiklikləri kimi qəbul edilir. Lakin onların yaranma mexanizmi sadə dəri qalınlaşmasından fərqlidir. HPV virusu epidermisdə yerləşən hüceyrələrə təsir edir və həmin sahədə xarakterik törəmənin yaranmasına səbəb olur.

Ziyili kəsmək, qoparmaq və ya üzərinə nəzarətsiz kimyəvi maddələr tətbiq etmək problemin səbəbini aradan qaldırmır. Bu müdaxilələr dərinin qoruyucu qatını poza və əlavə dermatoloji problemlər yarada bilər.

Ziyil nədir?

Ziyil (verruca) insan papilloma virusunun (HPV) yaratdığı epidermal törəmədir. Virus dərinin üst qatına daxil olduqda keratinositlərin çoxalmasını sürətləndirir və nəticədə dəridə qalınlaşmış, kobud səthli çıxıntılar əmələ gəlir.

Ziyillər əsasən aşağıdakı nahiyələrdə müşahidə olunur:

• Əllər və barmaqlar
• Ayaqaltı nahiyə
• Dırnaq ətrafı sahə
• Üz nahiyəsi
• Bədənin digər təmas olunan bölgələri

Ziyillərin görünüşü yerləşdiyi nahiyədən və HPV tipindən asılı olaraq dəyişə bilər. Bəzi ziyillər hamar səthli, bəziləri isə qalın və kobud görünüşlü olur.

Ziyillərin yaranma səbəbləri və növləri haqqında daha geniş məlumat üçün ziyil müalicəsi məqaləsinə baxa bilərsiniz.

Ziyilləri qoparmaq niyə təhlükəlidir?

Ziyili qoparmaq ilk baxışda sadə müdaxilə kimi görünsə də, bu proses dərinin strukturunu zədələyir. Dəri orqanizmin xarici mühitdən qoruyan əsas baryeridir. Bu baryerin pozulması infeksiya və iltihab riskini artırır.

Ziyilin qoparılması zamanı aşağıdakı dəyişikliklər baş verə bilər:

• Epidermal baryerin pozulması
• Qanama və açıq yara sahəsinin yaranması
• Bakterial infeksiya riskinin artması
• Virusun yaxın sahələrə yayılması
• Çapıq toxumasının yaranması

Xüsusilə əl və barmaq nahiyəsində yerləşən ziyillər daha çox travmaya məruz qalır. Bu nahiyələr gündəlik fəaliyyət zamanı daim təmasda olduğu üçün virusun digər sahələrə yayılması daha asan baş verə bilər.

Ziyili qoparmaq ziyilin yayılmasına səbəb olurmu?

Bəzi hallarda bəli. HPV ilə əlaqəli ziyillərdə mexaniki travma virusun sağlam dəri sahələrinə daşınmasına şərait yarada bilər.

Bu proses dermatologiyada autoinokulyasiya adlanır. Autoinokulyasiya zamanı insan öz bədənində mövcud olan virusu başqa dəri nahiyəsinə keçirir.

Məsələn, barmaqda yerləşən ziyili davamlı qoparan və ya qaşıyan şəxsdə:

• Eyni əl üzərində yeni ziyillər
• Dırnaq ətrafında törəmələr
• Yaxın dəri sahələrində əlavə çıxıntılar

yarana bilər.

Ziyil qanayarsa nə baş verir?

Ziyillər adətən öz-özünə qanamır. Qanama daha çox qoparma, kəsmə və ya digər mexaniki travma nəticəsində yaranır.

Zədələnmiş ziyil nahiyəsində:

• Qızartı
• Şişkinlik
• Ağrı
• İltihab əlamətləri

müşahidə oluna bilər.

Qanayan və görünüşü dəyişən ziyillər dermatoloji müayinə tələb edir. Çünki hər dəri törəməsi klinik olaraq ziyil olmaya bilər.

Ziyili kəsmək və ev üsulları ilə aradan qaldırmaq olarmı?

Ziyili ev şəraitində kəsmək, deşmək və ya yandırmağa çalışmaq dermatoloji baxımdan tövsiyə edilmir. Bu üsullar ziyilin yaranma səbəbini aradan qaldırmır və dəridə əlavə zədələnmələr yarada bilər.

Pasiyentlərin istifadə etdiyi bəzi üsullar, məsələn qayçı ilə kəsmək, iynə ilə deşmək və ya aqressiv kimyəvi maddələr tətbiq etmək sağlam dəri toxumasına da zərər verə bilər.

Nəzarətsiz müdaxilələr nəticəsində:

• Dərinin dərin qatları zədələnə bilər
• İnfeksiya riski arta bilər
• İltihabi reaksiya yarana bilər
• Çapıq və piqment dəyişiklikləri qala bilər

Xüsusilə üz, dırnaq ətrafı və həssas dəri nahiyələrində ziyillərə ev şəraitində müdaxilə etmək düzgün deyil.

Ziyillərin diaqnostik qiymətləndirilməsi

Dəridə yaranan hər çıxıntı ziyil olmaya bilər. Dermatologiyada klinik olaraq ziyilə bənzəyən müxtəlif dəri törəmələri mövcuddur.

Dermatoloq müayinə zamanı aşağıdakı xüsusiyyətləri qiymətləndirir:

• Törəmənin forması və səthi
• Rəngi və sərhədləri
• Yerləşdiyi nahiyə
• Böyümə dinamikası
• Qanama və ağrı olub-olmaması

Bu qiymətləndirmə vacibdir, çünki düzgün diaqnoz olmadan edilən müdaxilə bəzi hallarda problemi ağırlaşdıra bilər.

Dəridə yaranan müxtəlif törəmələrin qiymətləndirilməsi və müalicəsi üçün dəri xəstəliklərinin müalicəsi xidməti haqqında məlumat əldə edə bilərsiniz.

Ziyil müalicəsi necə aparılır?

Ziyillərin müalicəsində əsas məqsəd virusla dəyişmiş epidermal toxumanın aradan qaldırılması və yeni törəmələrin yaranma ehtimalının azaldılmasıdır.

Müalicə üsulu ziyilin:

• Növünə
• Ölçüsünə
• Yerləşdiyi nahiyəyə
• Pasiyentin yaşına və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə

əsasən seçilir.

Dermatologiyada ziyillərin müalicəsi üçün müxtəlif üsullardan istifadə olunur:

Krioterapiya

Krioterapiya ziyillərin aradan qaldırılmasında geniş istifadə olunan üsullardan biridir. Bu prosedur zamanı maye azot vasitəsilə ziyil toxumasına aşağı temperatur təsiri göstərilir.

Aşağı temperaturun təsiri nəticəsində virusla dəyişmiş hüceyrələr zədələnir və orqanizmin bərpa prosesi başlayır.

Lazer müalicəsi

Bəzi ziyil növlərində lazer texnologiyasından istifadə edilə bilər. Lazer proseduru zamanı məqsəd dəyişmiş toxumanın nəzarətli şəkildə aradan qaldırılmasıdır.

Bu üsul xüsusilə digər müalicələrə cavab verməyən və ya xüsusi nahiyələrdə yerləşən ziyillərdə nəzərdən keçirilə bilər.

Lokal preparatlar

Bəzi ziyillərdə xüsusi keratolitik təsir göstərən preparatlardan istifadə olunur. Bu vasitələr qalınlaşmış ziyil toxumasının azalmasına kömək edə bilər.

Preparat seçimi ziyilin yerləşməsinə görə dəyişir. Üz və həssas nahiyələrdə istifadə edilən müalicələr daha diqqətlə seçilməlidir.

Ziyillərin müasir müalicə üsulları haqqında daha ətraflı məlumat üçün ziyil müalicəsi səhifəsinə baxa bilərsiniz.

Ziyillərin təkrar yaranmasının qarşısını almaq mümkündürmü?

HPV infeksiyası ilə əlaqəli ziyillərin yaranmasının qarşısını tam şəkildə almaq hər zaman mümkün deyil. Lakin bəzi gigiyenik və davranış qaydaları virusun yayılma ehtimalını azaltmağa kömək edə bilər.

• Ziyilləri qoparmamaq və qaşımamaq
• Şəxsi gigiyena vasitələrini paylaşmamaq
• Dəri zədələrini qorumaq
• Ziyilə toxunduqdan sonra əlləri yumaq
• Dırnaq ətrafındakı törəmələri travmadan qorumaq

Nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı hallarda ziyili özbaşına müalicə etmək düzgün deyil:

• Ziyil sürətlə böyüyürsə
• Rəng və formasında dəyişiklik varsa
• Qanayırsa
• Ağrı və iltihab yaranıbsa
• Çoxsaylı yeni ziyillər əmələ gəlirsə
• Üz, göz ətrafı və ya genital nahiyədə yerləşirsə

Dəri törəmələrinin düzgün qiymətləndirilməsi üçün dermatoloji müayinə vacibdir. Bəzi törəmələr görünüşcə ziyilə bənzəsə də, fərqli yanaşma tələb edə bilər.