Rozasea üzün mərkəzi hissələrində — yanaqlar, burun, alın və çənə nahiyəsində təkrarlayan qızartı, yanma hissi, görünən incə damarlar və bəzən akneyə bənzər səpkilərlə özünü göstərən xroniki iltihabi dəri vəziyyətidir. Rozasea çox vaxt “həssas dəri”, “allergiya” və ya “sızanaq” ilə qarışdırılır, amma bu hallar eyni deyil.

Rozaseanın tamamilə birdəfəlik yox olması hər zaman mümkün olmaya bilər. Lakin düzgün diaqnoz, uyğun dəri baxımı, tətikləyici faktorların idarə olunması və dermatoloq tərəfindən seçilən fərdi müalicə planı ilə simptomları effektiv şəkildə nəzarət altına almaq mümkündür.

Rozaseanın əsas əlamətləri hansılardır?

Rozaseanın əlamətləri hər pasiyentdə eyni olmur. Bəzilərində əsas problem yalnız qızartı və yanma hissidir, bəzilərində isə akneyə bənzər səpkilər, qovuqcuqlar və göz şikayətləri də müşahidə oluna bilər.

• Üzdə qızartı: xüsusilə yanaq, burun, alın və çənə nahiyəsində təkrarlayan və ya davamlı qızartı.
• Flushing: istidən, stressdən, qidadan və ya içkilərdən sonra üzün qəfil qızarması.
• Görünən damarlar: dəridə incə qırmızı damarların görünməsi, yəni telangiektaziya.
• Akneyə bənzər səpkilər: qızarmış dəri üzərində xırda papul və püstüllər.
• Yanma və batma hissi: dəriyə məhsul çəkdikdə və ya temperatur dəyişəndə narahatlıq.
• Quruluq və həssaslıq: dəri baryerinin zəifləməsi ilə bağlı dartılma və qıcıqlanma.
• Göz əlamətləri: gözdə yanma, qızartı, quruluq və batma hissi. Bu hal okulyar rozasea ilə bağlı ola bilər.
• Burun dərisinin qalınlaşması: nadir hallarda burun nahiyəsində qalınlaşma və böyümə müşahidə oluna bilər. Bu vəziyyət rinofima adlanır.

Rozasea aknedən nə ilə fərqlənir?

Rozasea bəzən akne ilə qarışdırılır, çünki hər iki halda üzdə səpkilər görünə bilər. Amma onların səbəbi, gedişi və müalicə yanaşması fərqlidir.

Rozasea niyə yaranır?

Rozaseanın dəqiq səbəbi tam olaraq məlum deyil. Onun yaranmasında genetik meyillilik, damarların həddindən artıq reaktivliyi, iltihabi mexanizmlər, dəri baryerinin zəifləməsi, dəri mikrobiomundakı dəyişikliklər və bəzi pasiyentlərdə Demodex adlı mikroorqanizmlərin rolu olduğu düşünülür.

Rozasea yoluxucu xəstəlik deyil. Yəni bir insandan digərinə keçmir. Bu, daha çox dərinin həssaslığı, damar reaksiyası və iltihabi cavabla bağlı xroniki vəziyyətdir.

Rozaseanı artıran əsas faktorlar

Rozaseada tətikləyici faktorlar hər insanda fərqli ola bilər. Bir pasiyentdə günəş əsas səbəb kimi alovlanma yaradırsa, digərində stress, isti içkilər və ya kosmetik məhsullar daha çox təsir göstərə bilər.

Rozasea diaqnozu necə qoyulur?

Rozasea diaqnozu əsasən dermatoloq müayinəsi zamanı klinik əlamətlərə əsasən qoyulur. Dermatoloq üz dərisində qızartının yerləşməsini, damar görünməsini, səpkilərin tipini, yanma və həssaslıq şikayətlərini qiymətləndirir.

Bəzən rozasea akne, seboreik dermatit, allergik dermatit və ya digər dəri xəstəlikləri ilə qarışa bilər. Bu səbəbdən dəqiq diaqnoz üçün dermatoloji baxış vacibdir. Əgər gözdə yanma, qızartı, batma və quruluq varsa, oftalmoloq müayinəsi də tövsiyə oluna bilər.

Rozasea necə müalicə olunur?

Rozaseanın müalicəsi pasiyentin simptomlarına görə fərdi seçilir. Bəzi pasiyentlərdə əsas problem qızartı və damar görünməsidir, bəzilərində isə iltihablı səpkilər daha ön plandadır. Ona görə hər kəs üçün eyni müalicə uyğun olmur.

1. Dəriyə düzgün qulluq

Rozasea zamanı dəri adətən həssas olur. Buna görə də yumşaq təmizləyici, baryeri qoruyan nəmləndirici və gündəlik günəş qoruyucu istifadə etmək çox vacibdir. Spirtli toniklər, sərt skrablar, ətirli məhsullar və tez-tez turşu istifadəsi dərini qıcıqlandıra bilər.

• Üzü ilıq su ilə yuyun, çox isti sudan uzaq durun.
• Ətirsiz və həssas dəriyə uyğun təmizləyici seçin.
• Dəri baryerini qoruyan nəmləndirici istifadə edin.
• Gündəlik geniş spektrli SPF 30 və daha yuxarı günəş qoruyucu istifadə edin.
• Sərt pilinq və skrablardan uzaq durun.

2. Topikal müalicələr

Dermatoloq rozaseanın tipinə görə metronidazol, azelaik turşu, ivermektin və ya qızartını azaltmağa yönəlmiş digər topikal preparatlar təyin edə bilər. Bu vasitələr iltihabi səpkiləri, qızartını və alovlanmaları azaltmağa kömək edə bilər.

Vacib məqam odur ki, bu preparatlar özbaşına və qarışıq şəkildə istifadə edilməməlidir. Rozasealı dəridə baryer zəif olduğu üçün yanlış məhsul seçimi yanma, qızartı və qıcıqlanmanı artıra bilər.

3. Oral müalicələr

Orta və ağır iltihabi rozasea hallarında dermatoloq qısa müddətli və ya aşağı dozalı oral müalicələr tövsiyə edə bilər. Bəzi hallarda doksisiklin kimi preparatlar istifadə olunur. Bu dərmanlar yalnız həkim nəzarəti ilə qəbul edilməlidir.

4. Lazer və işıq prosedurları

Davamlı qızartı və görünən damarlar üçün bəzi hallarda lazer və intensiv işıq terapiyaları faydalı ola bilər. Bu prosedurlar dəridəki damar görünməsini və qızartını azaltmağa kömək edə bilər. Rinofima kimi burun dərisində struktur qalınlaşma hallarında isə ayrıca prosedur və ya cərrahi yanaşma tələb oluna bilər.

Rozasea zamanı gündəlik qulluq necə olmalıdır?

Rozasea zamanı sadə, davamlı və qıcıqlandırmayan qulluq rutini daha faydalıdır. Çox məhsul istifadə etmək, aktiv maddələri qarışdırmaq və tez-tez dəriyə müdaxilə etmək alovlanmaları artıra bilər.

Rozasea zamanı nələrdən uzaq durmaq lazımdır?

• Spirt tərkibli toniklər
• Ətirli krem və serumlar
• Sərt skrab və mexaniki pilinq
• Çox isti su ilə üz yumaq
• Özbaşına kortikosteroid tərkibli kremlər istifadə etmək
• Eyni anda çox sayda aktiv maddə tətbiq etmək
• Günəş qoruyucusuz uzun müddət açıq havada qalmaq

Nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı hallarda dermatoloq müayinəsini gecikdirməmək tövsiyə olunur:

• Üzdə qızartı uzun müddət davam edirsə
• Qızartı ilə birlikdə yanma, batma və həssaslıq varsa
• Yanaq və burun ətrafında damarlar görünürsə
• Akneyə bənzər səpkilər təkrarlanırsa
• İstifadə etdiyiniz məhsullar dərini daha çox qıcıqlandırırsa
• Gözdə yanma, quruluq, batma və qızartı varsa
• Burun dərisində qalınlaşma müşahidə edilirsə

Tez-tez verilən suallar

Rozasea tam sağalır?

Rozasea xroniki dəri vəziyyətidir. Tamamilə birdəfəlik yox olması hər zaman mümkün olmaya bilər, amma düzgün müalicə və gündəlik qulluqla simptomları nəzarətdə saxlamaq mümkündür.

Rozasea yoluxucudur?

Xeyr. Rozasea yoluxucu xəstəlik deyil və bir insandan digərinə keçmir.

Rozasea ilə akne eyni şeydir?

Xeyr. Rozasea akneyə bənzər səpkilər yarada bilər, amma qara nöqtə və məsamə tıxanması əsas əlamət deyil. Rozaseada qızartı, damar görünməsi və dəri həssaslığı daha ön plandadır.

Rozasea zamanı makiyaj etmək olar?

Bəli, amma həssas dəriyə uyğun, ətirsiz və non-komedogen məhsullar seçilməlidir. Mineral əsaslı makiyaj məhsulları bəzi pasiyentlərdə daha yaxşı tolere olunur.

Rozasea zamanı günəş qoruyucu vacibdir?

Bəli. Günəş rozaseanı artıran ən əsas faktorlardan biridir. Buna görə SPF 30 və daha yuxarı, geniş spektrli günəş qoruyucu gündəlik istifadə edilməlidir.

Gözdə yanma və qızartı rozasea ilə bağlı ola bilər?

Bəli. Bəzi pasiyentlərdə okulyar rozasea müşahidə oluna bilər. Gözdə yanma, batma, quruluq və qızartı varsa, dermatoloq və oftalmoloq müayinəsi vacibdir.

Rozasea üçün hansı müalicə daha yaxşıdır?

Müalicə rozaseanın tipinə və simptomlara görə seçilir. Bəzi pasiyentlərdə topikal preparatlar, bəzilərində oral müalicə, damar görünməsi olanlarda isə lazer və işıq prosedurları daha uyğun ola bilər. Ən doğru seçim dermatoloq müayinəsindən sonra edilir.