Qızılca əlamətləri nələrdir? Dermatoloq izahı ilə

Qızılca virus mənşəli, yüksək yoluxuculuğa malik sistemik infeksiyadır. Xəstəlik tənəffüs yollarından başlayır, daha sonra virus orqanizmdə yayılır və bir neçə orqan sisteminə təsir edə bilər.

Bu səbəbdən qızılca zamanı səpki xəstəliyin yalnız görünən hissəsidir. Öskürək, konyunktivit, yüksək temperatur və ağız boşluğunda yaranan xarakterik dəyişikliklər səpkidən əvvəl ortaya çıxa bilər.

Qızılca nədir?

Qızılca Morbillivirus cinsinə aid qızılca virusunun yaratdığı kəskin infeksion xəstəlikdir. Virus əsasən tənəffüs yolları vasitəsilə orqanizmə daxil olur və sonradan sistemik şəkildə yayılır.

Qızılca xüsusilə immuniteti olmayan insanlarda yüksək yoluxuculuq göstərir. Xəstə insan öskürdükdə, asqırdıqda və ya nəfəs verdikdə virus havaya yayıla bilər.

Xəstəliyin inkubasiya dövründə pasiyentdə heç bir görünən əlamət olmaya bilər. İlkin simptomlar isə yoluxmadan təxminən 7-14 gün sonra meydana çıxa bilər.

Qızılcanın ilk əlamətləri hansılardır?

Qızılcanın başlanğıcı çox vaxt adi respirator virus infeksiyasını xatırladır. İlk mərhələdə səpki olmadığı üçün xəstəliyi yalnız dəriyə baxaraq tanımaq mümkün deyil.

Ən xarakterik erkən əlamətlər bunlardır:

• Yüksək hərarət
• Quru öskürək
• Burun axması
• Gözlərdə qızartı
• Gözlərin sulanması
• İşığa həssaslığın artması
• Ümumi halsızlıq

Öskürək, burun axması və konyunktivit qızılcanın klassik prodromal əlamətləri hesab olunur. Bu mərhələ adətən səpkinin yaranmasından əvvəl başlayır.

Qızılcada Koplik ləkələri nədir?

Qızılcanın ən xarakterik klinik tapıntılarından biri Koplik ləkələridir. Bunlar ağız boşluğunun selikli qişasında, xüsusilə yanaqların daxili səthində görünən xırda ağımtıl nöqtələrdir.

Koplik ləkələrinin ətrafında qızarmış selikli qişa müşahidə edilə bilər. Klinik görünüş bəzən qırmızı fonda səpilmiş duz dənələrinə bənzədilir.

Bu dəyişikliklər çox vaxt dəri səpkisindən əvvəl yaranır və qızılcanın erkən diaqnostikasında qiymətli klinik əlamət hesab edilir.

Qızılca səpkisi necə başlayır?

Qızılca səpkisi adətən ilkin simptomların başlamasından təxminən 3-5 gün sonra meydana çıxır.

Səpkinin yayılma ardıcıllığı xəstəliyin klinik xüsusiyyətlərindən biridir. Əksər hallarda ilk dəyişikliklər üz və saç xətti ətrafında başlayır. Daha sonra səpki boyuna, gövdəyə və aşağı ətraflara doğru yayılır.

Yəni səpkinin istiqaməti əsasən yuxarıdan aşağıya doğrudur.

İlk mərhələdə ayrı-ayrı qırmızı makula və papulalar görünə bilər. Səpkilər artdıqca bəzi sahələrdə bir-biri ilə birləşərək daha geniş qızarmış sahələr yarada bilər.

Qızılca səpkisi necə görünür?

Qızılca səpkisi əsasən makulopapulyar xarakter daşıyır. Bu termin dəridə həm düz qırmızı ləkələrin, həm də dəridən cüzi qalxmış kiçik elementlərin birlikdə görünməsini ifadə edir.

Səpkinin klinik xüsusiyyətləri:

• Əvvəl üz və saç xəttində başlaması
• Daha sonra boyun və gövdəyə yayılması
• Son mərhələdə qol və ayaqlara çatması
• Bəzi sahələrdə səpkilərin bir-biri ilə birləşməsi
• Bir neçə gündən sonra tədricən solması

Səpkinin görünüşü təkbaşına diaqnoz qoymaq üçün kifayət etmir. Çünki digər virus infeksiyaları, dərman reaksiyaları və allergik vəziyyətlər də oxşar dəri dəyişiklikləri yarada bilər.

Dəridə səbəbi bilinməyən səpki olduqda dəri səpgilərinin müayinəsi və müalicəsi zamanı klinik görünüş və yanaşı simptomlar birlikdə qiymətləndirilir.

Qızılca zamanı hərarət necə olur?

Qızılcada hərarət xəstəliyin əsas əlamətlərindən biridir və bəzi pasiyentlərdə yüksək səviyyəyə çata bilər.

Temperatur ilk simptomlarla birlikdə başlayır və səpkinin meydana çıxdığı dövrdə yenidən yüksələ bilər.

Bu xüsusiyyət qızılcanı yalnız "dəridə qırmızı ləkələr" kimi qiymətləndirməyin niyə düzgün olmadığını göstərir. Xəstəlik bütün orqanizmə təsir edən infeksion prosesdir.

Qızılca zamanı gözlər niyə qızarır?

Konyunktivit qızılcanın klassik əlamətlərindən biridir. Gözlərin selikli qişasında iltihab nəticəsində qızartı, sulanma və işığa həssaslıq yarana bilər.

Pasiyent işıqlı mühitdə narahatlıq hiss edə bilər. Göz əlamətləri çox vaxt öskürək və burun axması ilə eyni dövrdə başlayır.

Görmədə dəyişiklik, güclü göz ağrısı və ya ağır iltihab əlamətləri varsa əlavə tibbi qiymətləndirmə tələb olunur.

Qızılca qaşınma yaradırmı?

Qızılca səpkisi bəzi insanlarda yüngül qaşınma ilə müşayiət oluna bilər. Lakin güclü qaşınma xəstəliyin əsas klinik əlaməti hesab edilmir.

Çox güclü qaşınma varsa allergik səpki, dermatit və digər dəri xəstəliklərini də nəzərə almaq lazımdır.

Qaşınmanın çoxsaylı dermatoloji və sistemik səbəbləri mövcuddur. Buna görə səpkinin forması ilə yanaşı xəstənin digər simptomları da qiymətləndirilməlidir.

Qızılca ilə allergik səpkini necə fərqləndirmək olar?

Qızılca və allergik səpki xarici görünüşcə müəyyən hallarda bir-birinə bənzəyə bilər. Lakin klinik gedişləri fərqlidir.

Qızılca ilə Herpes Zoster arasındakı fərq nədir?

Hər iki xəstəlik virus mənşəli olsa da, onların səpkiləri və klinik gedişi tamamilə fərqlidir.

Qızılcada səpki üzdən başlayaraq bədənin digər hissələrinə yayılır. Herpes Zoster zamanı isə səpkilər çox vaxt müəyyən sinirin dermatomu boyunca və bədənin yalnız bir tərəfində yerləşir.

Herpes Zoster zamanı sinir mənşəli ağrı və qruplaşmış mayeli qabarcıqlar daha xarakterikdir. Bu xəstəlik haqqında Herpes Zoster nədir? məqaləsində daha geniş məlumat var.

Qızılca yoluxucudurmu?

Bəli. Qızılca ən yüksək yoluxuculuğa malik virus infeksiyalarından biridir.

Virus əsasən yoluxmuş şəxsin öskürməsi, asqırması və nəfəs alması zamanı havaya yayılan respirator hissəciklər vasitəsilə keçir.

Qızılca xəstəsi səpki yaranmazdan əvvəl də virusu başqa insanlara ötürə bilər. Yoluxduruculuq adətən səpkinin başlanmasından təxminən 4 gün əvvəl başlayır və səpkinin yaranmasından sonra təxminən 4 gün davam edir.

Qızılca hansı ağırlaşmalara səbəb ola bilər?

Qızılca yalnız səpki ilə bitən yüngül virus xəstəliyi kimi qiymətləndirilməməlidir. Bəzi pasiyentlərdə ciddi ağırlaşmalar meydana çıxa bilər.

Əsas ağırlaşmalar:

• Orta qulaq infeksiyası
• Pnevmoniya
• Güclü ishal və susuzlaşma
• Ensefalit
• Gözlə bağlı ağırlaşmalar

Ağırlaşma riski xüsusilə kiçik uşaqlarda, immun sistemi zəif şəxslərdə və qidalanma problemi olan pasiyentlərdə daha yüksəkdir.

Qızılca diaqnozu necə qoyulur?

Qızılca şübhəsi yalnız səpkinin görünüşünə əsaslanmamalıdır. Klinik tarix, simptomların ardıcıllığı, peyvənd statusu və epidemioloji təmas birlikdə qiymətləndirilir.

Klassik hallarda yüksək hərarət, öskürək, burun axması, konyunktivit, Koplik ləkələri və üzdən aşağı yayılan makulopapulyar səpki qızılcanı düşündürür.

Şübhəli hallarda diaqnoz laborator üsullarla təsdiqlənə bilər. Bu xüsusilə sporadik hallarda və epidemioloji nəzarət baxımından əhəmiyyətlidir.

Qızılcanın müalicəsi necə aparılır?

Qızılca üçün virusu birbaşa aradan qaldıran spesifik rutin antiviral müalicə yoxdur. Müalicə əsasən simptomların idarə olunmasına, maye balansının qorunmasına və ağırlaşmaların qarşısının alınmasına yönəlir.

Pasiyentin yaşına və klinik vəziyyətinə görə əlavə müalicə lazım ola bilər. Uşaqlarda vitamin A istifadəsi müəyyən hallarda həkim tərəfindən təyin edilir.

Antibiotik isə qızılca virusuna təsir etmir. Yalnız ikincili bakterial infeksiya inkişaf etdikdə həkim göstərişi ilə istifadə olunur.

Qızılcanın qarşısını necə almaq olar?

Qızılcadan qorunmanın əsas üsulu peyvənddir. Qızılca tərkibli vaksinlər uzun illərdir xəstəliyin və onun ağırlaşmalarının qarşısının alınmasında istifadə olunur.

Peyvənd statusu natamamdırsa və ya xəstə şəxslə təmas olubsa, görüləcək tədbirlər yaşa, immun vəziyyətinə və təmas müddətinə görə dəyişə bilər. Bu halda həkimlə vaxtında əlaqə saxlamaq lazımdır.

Qızılca əlamətləri zamanı nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı hallarda tibbi qiymətləndirməni gecikdirməmək lazımdır:

• Yüksək hərarət və səpki birlikdə yaranıbsa
• Səpki üz nahiyəsindən başlayaraq bədənə yayılırsa
• Öskürək, burun axması və göz qızartısı varsa
• Ağız daxilində ağ nöqtələr yaranıbsa
• Nəfəs almaqda çətinlik varsa
• Pasiyent çox halsızdırsa
• Uşaq maye qəbul edə bilmirsə
• Şüurda dəyişiklik və ya qıcolma yaranıbsa

Dəri səpkilərinin görünüşü bir çox xəstəlikdə oxşar ola bilər. Dəri xəstəliklərinin müayinəsi və müalicəsi zamanı dermatoloji əlamətlər digər klinik məlumatlarla birlikdə qiymətləndirilə bilər.

Tez-tez verilən suallar

Qızılcanın ilk əlaməti nədir?

Qızılca adətən yüksək hərarət, öskürək, burun axması və göz qızartısı ilə başlayır. Dəri səpkisi daha sonra yaranır.

Qızılca səpkisi haradan başlayır?

Səpki çox vaxt üz və saç xətti ətrafından başlayır, sonra boyun, gövdə, qol və ayaqlara doğru yayılır.

Qızılcada Koplik ləkələri harada olur?

Koplik ləkələri ağız boşluğunda, əsasən yanaqların daxili selikli qişasında görünən xırda ağımtıl ləkələrdir.

Qızılca qaşınırmı?

Yüngül qaşınma ola bilər, lakin güclü qaşınma qızılcanın əsas əlaməti deyil.

Qızılca allergiya ilə qarışa bilərmi?

Bəli. Müxtəlif allergik və virus mənşəli səpkilər xarici görünüşcə qızılcaya bənzəyə bilər. Qızılcada yüksək hərarət, respirator simptomlar və səpkinin xarakterik yayılması fərqləndirməyə kömək edir.

Qızılca yoluxucudurmu?

Bəli. Qızılca çox yüksək yoluxuculuğa malik virus infeksiyasıdır və əsasən hava yolu ilə yayılır.

Qızılca neçə gün davam edir?

Xəstəliyin müddəti klinik gedişdən asılıdır. Səpki adətən bir neçə gün ərzində yayılır və sonradan tədricən solmağa başlayır.

Qızılca zamanı antibiotik içmək lazımdır?

Qızılca virus xəstəliyidir və antibiotik virusun özünə təsir etmir. Antibiotik yalnız bakterial ağırlaşma olduqda həkim tərəfindən təyin edilə bilər.