Qasıqda qaşınma - Kişilərdə və qadınlarda səbəbləri

Qasıqda qaşınma

Qasıqda qaşınma niyə yaranır?

Qasıq nahiyəsinin anatomik xüsusiyyətləri burada qaşınmanın yaranmasına şərait yaradır. Dərinin büküşməsi, tərləmə, geyimin sürtünməsi və havalanmanın məhdud olması bu nahiyədə həm qıcıqlanmanın, həm də bəzi infeksiyaların inkişaf ehtimalını artırır.

Dərinin üst təbəqəsi normal şəraitdə xarici mühitlə təmasda qoruyucu baryer funksiyasını yerinə yetirir. Lakin uzun müddət nəm qalma və sürtünmə nəticəsində epidermisin qoruyucu funksiyası zəifləyə bilər. Bu zaman qıcıqlandırıcı maddələrin təsiri artır və mikroorqanizmlərin çoxalması üçün əlverişli şərait yaranır.

Qasıq qaşınmasının əsas səbəbləri bunlardır:

• Qasıq göbələyi, yəni tinea cruris
• Dəri büküşlərinin iltihabı, intertriqo
• Candida mənşəli dəri infeksiyası
• Qıcıqlandırıcı və allergik kontakt dermatit
• Büküş nahiyələrinin psoriazı
• Eritrazma adlı səthi bakterial infeksiya
• Tərləmə və geyim sürtünməsi
• Qoturluq və qasıq bitləri
• Bəzi cinsi yolla ötürülən infeksiyalar

Qaşınmanın xarakteri xəstəliyin səbəbi haqqında müəyyən ipucları verə bilər. Məsələn, qabıqlı və getdikcə böyüyən ləkə göbələk infeksiyasını düşündürür. Gecələr güclənən, bədənin başqa nahiyələrində də müşahidə edilən qaşınma isə qoturluqla əlaqəli ola bilər.

Bu xəstəliklərin qiymətləndirilməsi dəri xəstəliklərinin müayinəsi və müalicəsi istiqamətinə daxildir.

Kişilərdə qasıqda qaşınma niyə yaranır?

Kişilərdə qasıq nahiyəsinin qaşınması ən çox dermatofit göbələk infeksiyaları, tərləmə və sürtünmə ilə əlaqəli dəri iltihabları zamanı müşahidə edilir.

Qasıq göbələyi yetkin kişilərdə qadınlara nisbətən daha çox rast gəlinir. Xüsusilə idmanla məşğul olan, çox tərləyən və gün ərzində sıx geyim istifadə edən şəxslərdə infeksiya üçün əlverişli şərait yarana bilər.

Dermatofitlər dəri səthindəki keratinlə qidalanan göbələk mikroorqanizmləridir. Onlar isti və nəm mühitdə çoxala bilər. İnfeksiya çox vaxt qasıq büküşündə başlayır və budun daxili səthinə doğru yayılır.

Kişilərdə qaşınmanın başqa bir səbəbi kontakt dermatitdir. Yeni yuyucu vasitə, ətirli gigiyena məhsulu, depilyasiya preparatı və ya geyim materialı dəridə qıcıqlanma yarada bilər.

Əgər qaşınma əsasən xaya dərisində və ya cinsiyyət orqanının baş hissəsindədirsə, klassik qasıq göbələyindən başqa səbəblər də nəzərə alınmalıdır. Bu nahiyələrdə kandidoz, kontakt dermatit və digər iltihabi vəziyyətlər meydana çıxa bilər.

Qadınlarda qasıqda qaşınma nədən olur?

Qadınlarda qasıq qaşınması qasıq büküşlərinin dərisində, budların arasında və ya xarici genital nahiyədə yarana bilər. Bu sahələr bir-birinə yaxın yerləşsə də, qaşınmanın səbəbləri fərqli ola bilər.

Budun daxili səthində qızartı və qabıqlanma varsa, dermatofit infeksiyası, intertriqo və kontakt dermatit ehtimalları nəzərdən keçirilir.

Vulva nahiyəsində qaşınma isə əlavə səbəblərlə əlaqəli ola bilər. Məsələn, vulvovaginal kandidoz zamanı qaşınma ilə yanaşı yanma, qızartı və bəzən vaginal ifrazat müşahidə edilir.

Lakin vaginal ifrazatın olması kandidoz diaqnozunu avtomatik təsdiqləmir. Bakterial vaginoz, trixomoniaz və digər vəziyyətlər də oxşar şikayətlər yarada bilər.

Qadınlarda uzun müddət davam edən xarici genital qaşınmanın bəzi hallarda lichen sclerosus kimi xroniki iltihabi dəri xəstəlikləri ilə əlaqəli olması da mümkündür. Bu xəstəliklərdə dəri rəngi və quruluşunda dəyişiklik yarana bilər.

Qaşınma əsasən vulvada yerləşirsə, xüsusilə ifrazat, sidik ifrazında yanma, yara və ya ağrı ilə müşayiət olunursa, ginekoloji və ya dermatoveneroloji qiymətləndirmə aparılmalıdır.

Qasıq göbələyi nədir?

Qasıq göbələyi və ya tinea cruris, dermatofit göbələklərinin qasıq büküşlərini və budun daxili səthini zədələməsi ilə yaranan səthi dəri infeksiyasıdır.

İnfeksiyanın əsas törədiciləri arasında Trichophyton rubrum və digər dermatofit növləri yer alır.

Qasıq göbələyinin xarakterik xüsusiyyəti ləkənin kənar hissələrində iltihab və qabıqlanmanın daha qabarıq olmasıdır. Bəzi hallarda səpki yarımdairəvi və ya halqavari forma alır.

İnfeksiya bir tərəfdən başlaya, daha sonra digər qasıq büküşünə keçə bilər. Lakin səpkilər hər iki tərəfdə eyni dərəcədə inkişaf etməyə bilər.

Qasıq göbələyinin yaranması, klinik xüsusiyyətləri və antifungal preparatlarla müalicəsi haqqında Qasıq göbələyi (Tinea cruris): əlamətləri, səbəbləri və müalicəsi məqaləsində ətraflı məlumat verilib.

Qasıq göbələyinin əlamətləri hansılardır?

Qasıq göbələyində ən çox müşahidə edilən simptom qaşınmadır. Qaşıntı xüsusilə tərləmə və fiziki hərəkətdən sonra güclənə bilər.

İnfeksiya zamanı aşağıdakı dəri dəyişiklikləri yarana bilər:

• Qasıq büküşündə qızartı
• Budun daxili səthində qabıqlı ləkələr
• Ləkənin ətrafa doğru genişlənməsi
• Qızartının kənarlarında daha nəzərəçarpan qabıqlanma
• Dəridə yanma və qıcıqlanma
• Bəzi hallarda xırda papulalar
• Uzunmüddətli qaşınmadan sonra dəridə tündləşmə

Qasıq göbələyi ayaq göbələyi ilə birlikdə də müşahidə oluna bilər. Ayaq barmaqları arasında mövcud olan göbələk infeksiyası dəsmal və ya əllər vasitəsilə qasıq nahiyəsinə daşına bilər.

Bu səbəbdən təkrarlanan qasıq göbələyində ayaq və dırnaq infeksiyalarının da qiymətləndirilməsi əhəmiyyətlidir. Göbələk xəstəliklərinin müxtəlif formaları haqqında göbələk xəstəliyinin müalicəsi məqaləsində məlumat əldə etmək mümkündür.

Bud arasında qızartı niyə yaranır?

Bud arasında qızartı hər zaman göbələk infeksiyası ilə əlaqəli deyil. Xüsusilə isti havalarda, uzun müddət yeriyərkən və ya idman zamanı budların bir-birinə sürtünməsi dəridə qıcıqlanma yarada bilər.

Bu vəziyyət intertriqo adlanan dəri büküşü iltihabının bir forması ola bilər.

Intertriqonun yaranmasında əsas mexanizmlər sürtünmə, nəm və istilikdir. Dərinin bir-birinə toxunan səthlərində qızartı, yanma və həssaslıq yaranır.

Uzun müddət nəm qalan dəri daha həssas olur. Bu zaman epidermisin üst qatında maserasiya, yəni həddindən artıq nəmlənmə nəticəsində yumşalma meydana çıxa bilər.

Intertriqo ilkin olaraq infeksiyasız da başlaya bilər. Lakin zədələnmiş nahiyədə sonradan Candida və ya bakterial infeksiya inkişaf edə bilər.

Bud arasında qızartının başqa səbəbləri kontakt dermatit və büküş psoriazıdır. Kontakt dermatitdə qıcıqlandırıcı məhsulla təmas, psoriazda isə dərinin xroniki iltihabi xüsusiyyətləri ön plana çıxır.

Belə dəyişikliklərin qiymətləndirilməsi haqqında dəridə qızartıların müayinəsi və müalicəsi səhifəsində məlumat var.

Qasıq göbələyi ilə dermatit arasında fərq nədir?

Qasıq göbələyi və dermatit oxşar qaşınma yarada bilsə də, onların inkişaf mexanizmi fərqlidir.

Qasıq göbələyi dermatofitlərin törətdiyi infeksiyadır. Kontakt dermatit isə dərinin müəyyən maddəyə qarşı qıcıqlandırıcı və ya allergik reaksiyası nəticəsində yaranır.

Göbələk infeksiyasında ləkənin kənarının daha qabıqlı olması və ətrafa doğru böyüməsi səciyyəvi ola bilər. Dermatitdə isə səpki çox vaxt qıcıqlandırıcı maddənin təmas etdiyi sahə ilə əlaqəli olur.

Bu fərqlər istiqamətvericidir. Təkcə görünüşə əsasən diaqnozun hər zaman dəqiq müəyyən edilməsi mümkün olmur.

Qasıqda kandidoz hansı əlamətlərlə özünü göstərir?

Candida maya göbələkləri dərinin normal mikrobiotasında müəyyən şəraitdə mövcud ola bilər. Lakin nəm, sürtünmə və digər meylləndirici faktorlar olduqda onların çoxalması iltihaba səbəb ola bilər.

Qasıq nahiyəsində kandidoz adətən parlaq qırmızı, nəmli və həssas dəri sahələri ilə özünü göstərir.

Bəzi hallarda əsas qızartı sahəsinin ətrafında xırda papula və pustulalar yaranır. Bunlar peyk səpkilər adlandırılır.

Kandidoz şəkərli diabet, artıq çəki, immun sisteminin zəifləməsi və müəyyən dərmanların istifadəsi zamanı daha asan inkişaf edə bilər.

Vulvovaginal kandidoz dəri büküşünün kandidozundan fərqlidir. Genital selikli qişada qaşınma və vaginal ifrazat olduqda ayrıca ginekoloji qiymətləndirmə tələb oluna bilər.

Qasıqda qaşınma cinsi yolla keçən xəstəliyin əlamətidirmi?

Qasıq nahiyəsində qaşınma yaşayan şəxslərin narahat olduğu məsələlərdən biri cinsi yolla ötürülən infeksiyalardır.

Lakin qasıqda qaşınma təkbaşına cinsi yolla ötürülən xəstəlik diaqnozu üçün kifayət deyil.

Qasıq göbələyi, kontakt dermatit və intertriqo kimi xəstəliklər intim təmas olmadan da yarana bilər.

Bununla belə, bəzi infeksiyalar genital nahiyədə qaşınma ilə müşayiət olunur.

Məsələn, qasıq bitləri pubik tüklər arasında yaşaya və güclü qaşınma yarada bilər. Onlar çox vaxt yaxın intim təmas vasitəsilə ötürülür.

Qoturluq isə uzunmüddətli dəri təması nəticəsində yayıla bilər. Yetkin şəxslərdə intim təmas yoluxma yollarından biridir, lakin qoturluq klassik mənada yalnız cinsi yolla ötürülən infeksiya hesab edilmir.

Genital herpes zamanı qaşınma və göynəmə ilə yanaşı ağrılı qabarcıqlar və yaralar yarana bilər. Digər genital infeksiyalarda ifrazat, ağrı və sidik ifrazında yanma müşahidə oluna bilər.

Belə əlamətlər olduqda dermatoveneroloji və ya digər uyğun mütəxəssis müayinəsi məqsədəuyğundur.

Qasıqda qaşınma gecələr niyə artır?

Gecə güclənən qaşınma müxtəlif səbəblərlə əlaqəli ola bilər. Bədənin istiliyi, tərləmə, dərinin gecə saatlarında örtülü qalması və qaşınma hissinin daha güclü qavranılması buna təsir göstərə bilər.

Lakin xüsusilə gecələr güclənən, bədənin başqa nahiyələrinə də yayılan qaşınmada qoturluq ehtimalı nəzərə alınmalıdır.

Qoturluq Sarcoptes scabiei adlı mikroskopik gənənin dəridə yaşaması ilə yaranır.

Xəstəlikdə barmaq aralarında, biləklərdə, qarın nahiyəsində, bel ətrafında və genital bölgədə qaşınan səpkilər yarana bilər.

Ailədə bir neçə nəfərdə oxşar gecə qaşınması varsa, bu məlumat diaqnostik baxımdan əhəmiyyətlidir.

Qoturluğun müalicəsi göbələk infeksiyasının müalicəsindən tamamilə fərqlənir. Bu səbəbdən gecə qaşınmasını avtomatik olaraq qasıq göbələyi hesab etmək olmaz.

Qaşınmanın daha geniş dermatoloji səbəbləri haqqında dəridə qaşınma nəyə görə olur? məqaləsində məlumat verilir.

Qasıqda qaşınma üçün hansı krem istifadə olunur?

Qasıq nahiyəsində qaşınma üçün krem seçimi simptomun səbəbindən asılıdır.

Dermatofit göbələyi təsdiqləndikdə terbinafin, klotrimazol və digər antifungal preparatlardan istifadə oluna bilər.

Candida mənşəli infeksiyalarda müəyyən azol qrupu antifungal preparatlar uyğun seçim ola bilər.

Kontakt dermatitdə isə əsas məsələ qıcıqlanmaya səbəb olan maddənin müəyyən edilməsi və dəri baryerinin bərpasıdır.

Bəzi iltihabi dəri xəstəliklərində həkim qısa müddətli yerli iltihabəleyhinə preparat təyin edə bilər. Lakin göbələk infeksiyası ehtimalı olduqda kortikosteroid tərkibli kremlərin özbaşına istifadəsi təhlükəlidir.

Kortikosteroid göbələyin yaratdığı qızartını müvəqqəti azaldaraq xəstəliyin görünüşünü dəyişdirə bilər. Bu vəziyyət tinea incognito adlanır və diaqnozu çətinləşdirə bilər.

Antifungal preparatların təsiri və istifadəsi haqqında klotrimazol maz və krem məqaləsində məlumat əldə edə bilərsiniz.

Qasıq qaşınması evdə necə keçər?

Qasıq nahiyəsində yüngül qıcıqlanma və sürtünmə ilə bağlı narahatlığın azalması üçün gündəlik qulluq vərdişlərinin dəyişdirilməsi faydalı ola bilər.

İlk növbədə dərinin uzun müddət nəm qalmasının qarşısı alınmalıdır.

Yuyunduqdan sonra qasıq büküşləri yumşaq dəsmalla qurulanmalıdır. Güclü sürtmə və sərt lif istifadəsi əlavə qıcıqlanma yarada bilər.

Gündəlik qulluq zamanı aşağıdakı prinsiplər nəzərə alına bilər:

• Dar və hava keçirməyən geyimlərdən uzaq durmaq
• Tərlədikdən sonra nəm paltarları dəyişdirmək
• Qasıq büküşlərini təmiz və quru saxlamaq
• Ətirli gigiyena vasitələrindən həddindən artıq istifadə etməmək
• Dərini sərt şəkildə qaşımamaq
• İnfeksiya şübhəsi varsa şəxsi dəsmalı paylaşmamaq
• Qaşınma davam edirsə təsadüfi kremləri ardıcıl istifadə etməmək

Bu tədbirlər simptomları yüngülləşdirə bilər, lakin göbələk və ya bakterial infeksiyanın xüsusi müalicəsini əvəz etmir.

Yaranmış dəri dəyişikliklərinin müayinəsi və dəriyə qulluq yanaşmaları haqqında dəri baxımı və dəri analizi səhifəsində məlumat var. Qasıq nahiyəsinin infeksion xəstəlikləri isə ayrıca klinik diaqnostika tələb edir.

Qasıqda qaşınma neçə günə keçir?

Qaşınmanın nə qədər davam etməsi əsas səbəbdən asılıdır.

Sürtünmə və qıcıqlanma ilə əlaqəli yüngül dəri dəyişiklikləri tətikləyici faktor aradan qaldırıldıqdan sonra bir neçə gün ərzində yaxşılaşa bilər.

Göbələk infeksiyasında uyğun antifungal müalicəyə başlandıqdan sonra simptomlar tədricən azalır. Lakin səpkinin tam aradan qalxması daha uzun müddət tələb edə bilər.

Antifungal müalicənin müddəti preparatdan və xəstəliyin yayılma dərəcəsindən asılıdır. Bəzi yerli müalicə protokolları bir neçə həftə davam edir.

Qaşınma azaldığı üçün dərmanı özbaşına vaxtından əvvəl dayandırmaq infeksiyanın tam aradan qaldırılmamasına səbəb ola bilər.

Əgər müalicəyə baxmayaraq səpki genişlənirsə, güclü yanma yaranırsa və ya təkrarlanırsa, ilkin diaqnoz yenidən qiymətləndirilməlidir.

Qasıqda qaşınmanın diaqnozu necə qoyulur?

Qasıq nahiyəsində qaşınmanın səbəbini müəyyən etmək üçün səpkinin görünüşü və yerləşməsi əhəmiyyətlidir.

Dermatoloq müayinə zamanı qızartının sərhədlərini, qabıqlanmanın xarakterini, dəridə nəmliyin və çatların olub olmadığını qiymətləndirir.

Müayinədə istifadə olunan bəzi üsullar bunlardır:

• Dərinin klinik qiymətləndirilməsi
• Göbələk şübhəsi olduqda dəri qaşıntısından mikroskopik müayinə
• Lazım gəldikdə göbələk kulturası
• Eritrazma şübhəsində Wood lampası müayinəsi
• Kontakt allergiya şübhəsində uyğun allergoloji testlər
• Genital infeksiya ehtimalında müvafiq laborator analizlər

Göbələk infeksiyasının mikroskopik müayinəsində KOH preparatından istifadə edilə bilər. Bu üsulla dəri nümunəsində göbələk strukturlarının mövcudluğu araşdırılır.

Eritrazma isə Corynebacterium minutissimum adlı bakteriya ilə əlaqəlidir. Wood lampası altında bəzi hallarda xarakterik mərcan rəngli flüoressensiya müşahidə olunur.

Bu fərqləndirmə lazımsız antifungal və antibiotik istifadəsinin qarşısını almağa kömək edə bilər.

Qasıqda qaşınma nə vaxt təhlükəlidir?

Qasıqda qaşınmanın əksər səbəbləri müalicə oluna bilən dermatoloji vəziyyətlərdir. Bununla belə, bəzi simptomlar daha ciddi infeksiyaya və ya başqa xəstəliyə işarə edə bilər.

Qaşınma ilə birlikdə aşağıdakı dəyişikliklər yaranarsa, tibbi müayinə gecikdirilməməlidir:

• Sürətlə yayılan qızartı və şişkinlik
• Güclü ağrı və dəridə istilik
• Hərarət və ümumi halsızlıq
• İrinli və ya qanayan yaralar
• Cinsiyyət orqanında ağrılı qabarcıq və xoralar
• Sidik ifrazında ağrı və anormal ifrazat
• Dərinin sürətlə tündləşməsi
• Uzun müddət sağalmayan və ya getdikcə böyüyən ləkə

Xüsusilə genital və aralıq nahiyəsində sürətlə artan şiddətli ağrı, şişkinlik, hərarət və dərinin tündləşməsi təcili yardım tələb edə bilər.

Uzun müddət davam edən qasıq qaşınması da diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Nadir hallarda dəri büküşlərindəki xroniki dəyişikliklər daha ciddi dermatoloji xəstəliklərin əlaməti ola bilər.

Qasıqda qaşınmanın qarşısını necə almaq olar?

Qasıq nahiyəsində təkrarlanan qaşınmanın qarşısını almaqda əsas məqsəd dəri baryerini qorumaq və infeksiyaların inkişafına şərait yaradan faktorları azaltmaqdır.

Həddindən artıq tərləyən şəxslərdə geyim seçimi və dərinin qurudulması daha çox əhəmiyyət daşıyır.

İdmandan sonra dərinin uzun müddət nəm qalması intertriqo və göbələk infeksiyaları üçün əlverişli şərait yarada bilər.

Qasıq göbələyi təkrarlanırsa, ayaq barmaqları arasındakı göbələk infeksiyası da araşdırılmalıdır. Əks halda infeksiya bədənin bir nahiyəsindən digərinə yenidən yayıla bilər.

Təkrarlanan qasıq qızartısı olan şəxslərdə şəkərli diabet, xroniki sürtünmə və digər meylləndirici faktorlar da nəzərə alınır.

Gündəlik qayğı ilə yanaşı, davamlı dəri problemlərində uyğun dermatoloji müayinə və müalicə istiqamətləri barədə dermatoloji xidmətlər bölməsində məlumat əldə etmək mümkündür.

Qasıqda qaşınma haqqında tez-tez verilən suallar

Qasıqda qaşınma nədən olur?

Qasıq göbələyi, intertriqo, kandidoz, kontakt dermatit, psoriaz və bəzi parazitar infeksiyalar qasıqda qaşınma yarada bilər. Səbəb səpkinin xüsusiyyətlərinə əsasən qiymətləndirilir.

Qasıq göbələyi necə bilinir?

Qasıq göbələyində budun daxili səthində kənarları qabıqlı, qızarmış və qaşınan ləkələr yarana bilər. Diaqnoz lazım olduqda mikroskopik müayinə ilə dəqiqləşdirilir.

Bud arasında qızartı göbələkdir?

Hər zaman deyil. Budların sürtünməsi, nəm və istilik intertriqo yarada bilər. Candida, dermatit və digər xəstəliklər də qızartı ilə müşayiət oluna bilər.

Qasıqda qaşıntı gecələr niyə artır?

İstilik və tərləmə narahatlığı artıra bilər. Xüsusilə gecə güclənən və bədənin başqa nahiyələrində də müşahidə edilən qaşınmada qoturluq ehtimalı nəzərə alınmalıdır.

Qasıq göbələyi yoluxucudur?

Bəli. Dermatofit göbələkləri yoluxmuş dəri ilə təmas və bəzi şəxsi əşyaların paylaşılması vasitəsilə ötürülə bilər.

Qasıqda qaşınma cinsi xəstəlikdir?

Xeyr. Qasıq qaşınmasının çoxsaylı qeyri veneroloji səbəbləri var. Lakin müəyyən parazitar və cinsi yolla ötürülən infeksiyalar da genital qaşınma yarada bilər.

Qasıqda qaşınma üçün nə etməli?

Nahiyəni quru saxlamaq, qıcıqlandırıcı məhsullardan uzaq durmaq və uyğun geyim seçmək narahatlığı azalda bilər. Davam edən qaşınmada səbəbin klinik qiymətləndirilməsi lazımdır.

Qasıq göbələyi üçün hansı krem istifadə edilir?

Təsdiqlənmiş dermatofit infeksiyalarında terbinafin, klotrimazol və digər uyğun antifungal preparatlar istifadə oluna bilər. Preparatın seçimi və müddəti xəstəliyin xüsusiyyətlərinə əsaslanır.

Qadınlarda qasıqda qaşınma nədən yaranır?

Qasıq dərisində dermatit, kandidoz, intertriqo və göbələk infeksiyası ola bilər. Vulvada qaşınma varsa, ginekoloji səbəblər də nəzərə alınmalıdır.

Qasıqda qaşınma neçə günə keçir?

Sağalma müddəti səbəbdən asılıdır. Sadə qıcıqlanma bir neçə gün ərzində yaxşılaşa bilər. Göbələk infeksiyalarında isə daha uzun müddətli uyğun müalicə lazım ola bilər.

Qasıqda göbələk təkrarlana bilər?

Bəli. Dərinin nəm qalması, ayaq göbələyinin davam etməsi və digər risk faktorları infeksiyanın təkrarlanmasına şərait yarada bilər.

Qasıqda qaşınma üçün hansı həkimə müraciət etməli?

Qasıq dərisində səpki və qaşınma olduqda dermatoloq müayinəsi uyğundur. Genital ifrazat və digər ginekoloji simptomlar varsa, müvafiq ginekoloji və ya dermatoveneroloji qiymətləndirmə də tələb oluna bilər.