Kreatin nədir və yan təsirləri nələrdir? Dermatoloq izahı ilə

Kreatin nədir?

Kreatin haqqında doğru məlumat əldə etmək üçün onun fizioloji funksiyasını, qida əlavəsi kimi təsirini və mümkün yan təsirlərini bir-birindən ayırmaq lazımdır.

Məsələn, kreatin istifadəsi zamanı bədən çəkisinin artması hər zaman piylənmə demək deyil. Eyni şəkildə qanda kreatinin səviyyəsinin yüksəlməsi də avtomatik olaraq böyrək zədələnməsini göstərmir.

Kreatin nədir?

Kreatin orqanizmdə arginin, qlisin və metionin amin turşularının iştirakı ilə sintez olunan birləşmədir. Əsas funksiyası hüceyrələrin sürətli enerji ehtiyacını qarşılamağa kömək etməkdir.

Orqanizmdəki kreatinin təxminən 95 faizi skelet əzələlərində yerləşir. Qalan hissəsi beyin və digər toxumalarda mövcuddur.

Əzələ hüceyrələrində kreatinin bir hissəsi fosfokreatin formasında saxlanılır. Fosfokreatin qısa müddətli intensiv hərəkətlər zamanı adenozin trifosfatın, yəni ATP-nin yenidən yaranmasına kömək edir.

ATP hüceyrələrin enerji mübadiləsində əsas molekullardan biridir. Onun sürətli bərpası xüsusilə ağır çəki qaldırma, sprint və təkrarlanan yüksək intensivlikli hərəkətlərdə əhəmiyyət daşıyır.

Kreatin steroid hormon deyil. O, testosteronun sintetik analoqu və ya anabolik steroid hesab edilmir.

Kreatinin yan təsirləri nələrdir?

Kreatin monohidrat sağlam böyüklərdə tövsiyə edilən dozalarda ümumilikdə yaxşı tolere olunur. Bununla yanaşı, bəzi istifadəçilərdə əlavə təsirlər müşahidə edilə bilər.

Ən yaxşı sənədləşdirilmiş dəyişiklik bədən çəkisinin artmasıdır. Bu, xüsusilə istifadənin ilk mərhələsində əzələdaxili su miqdarının artması ilə əlaqəli ola bilər.

Mümkün əlavə təsirlər arasında bunlar qeyd olunur:

• Bədən çəkisinin artması
• Bəzi şəxslərdə qarında narahatlıq
• Ürəkbulanma
• İshal və digər mədə-bağırsaq şikayətləri
• Yüksək birdəfəlik dozalarda həzm sistemi narahatlığının artması

Əzələ qıcolmaları və susuzlaşma da bəzən kreatinin yan təsiri kimi təqdim olunur. Lakin nəzarətli tədqiqatlarda kreatinin tövsiyə edilən dozada birbaşa susuzlaşmaya və əzələ qıcolmalarına səbəb olduğu ardıcıl şəkildə təsdiqlənməyib.

2025-ci ildə yayımlanan geniş təhlükəsizlik təhlili klinik tədqiqatlarda kreatin istifadəsi ilə ciddi yan təsirlərin sistemli şəkildə artdığını göstərən inandırıcı nəticə müəyyən etməyib.

Bununla belə, sağlam böyüklərdə əldə edilən nəticələri böyrək xəstəliyi və digər ciddi tibbi vəziyyətləri olan şəxslərə avtomatik tətbiq etmək olmaz.

Kreatin bədəndə su saxlayırmı?

Bəli. Kreatin istifadəsi əzələlərdə suyun miqdarını artıra bilər. Bu təsir onun hüceyrədaxili mühitə təsiri ilə əlaqəlidir.

İstifadənin başlanğıc mərhələsində bədən çəkisində artım müşahidə edilməsi mümkündür. Bəzi tədqiqatlarda müqavimət məşqləri ilə birlikdə kreatin qəbul edən şəxslərdə bir ay ərzində 1-2 kiloqram çəki artımı qeyd olunub.

Lakin burada vacib fərq var. Əzələdaxili su miqdarının artması ilə böyrək və ya ürək xəstəliklərində yaranan patoloji ödem eyni anlayış deyil.

Kreatin qəbul edən şəxsdə üz, göz qapağı və ya ayaqlarda nəzərəçarpan şişkinlik yaranarsa, bunu avtomatik olaraq kreatinin normal təsiri kimi qiymətləndirmək düzgün deyil.

Xüsusilə şişkinlik davam edirsə, sürətlə artırsa və ya digər simptomlarla müşayiət olunursa, səbəb ayrıca araşdırılmalıdır.

Kreatin saç tökürmü?

Kreatin haqqında ən geniş yayılmış iddialardan biri onun saç tökülməsini sürətləndirməsidir.

Bu fikir əsasən kreatinin dihidrotestosteron (DHT) hormonunun səviyyəsini artırdığı ehtimalına əsaslanır.

DHT androgenetik alopesiyanın inkişafında iştirak edən hormonlardan biridir. Genetik meylli saç follikullarında androgen siqnalları follikulyar miniaturizasiyaya səbəb ola bilər.

Lakin kreatinlə DHT arasında ehtimal olunan əlaqə kreatinin birbaşa saç tökülməsi yaratdığını sübut etmir.

Uzun müddət bu mövzu ilə bağlı əsas narahatlıq 2009-cu ildə aparılmış kiçik tədqiqatın nəticələrindən yaranırdı. Həmin araşdırmada 20 kişi reqbi oyunçusunda kreatin istifadəsindən sonra qanda DHT səviyyəsinin yüksəlməsi müşahidə edilmişdi.

Bu tədqiqat saç follikullarını və saç tökülməsini birbaşa qiymətləndirmirdi. Sonrakı araşdırmalar da DHT səviyyəsində eyni dəyişiklikləri ardıcıl şəkildə təsdiqləməyib.

2025-ci ildə isə kreatinin saç sağlamlığına təsirini birbaşa araşdıran randomizə klinik tədqiqat dərc edildi.

2025-ci il tədqiqatı kreatin və saç tökülməsi haqqında nə göstərdi?

Journal of the International Society of Sports Nutrition jurnalında dərc olunan tədqiqatda 18-40 yaş arasında 45 kişi iştirakçı iki qrupa ayrıldı.

Bir qrup 12 həftə ərzində gündə 5 qram kreatin monohidrat, digər qrup isə plasebo qəbul etdi. Tədqiqatı 38 iştirakçı tamamladı.

Tədqiqat zamanı yalnız hormon səviyyələri deyil, saç follikullarının vəziyyəti də qiymətləndirildi.

Araşdırılan göstəricilər:

• Ümumi testosteron
• Sərbəst testosteron
• DHT səviyyəsi
• DHT və testosteron nisbəti
• Saç sıxlığı
• Follikulyar vahidlərin sayı
• Saç tellərinin qalınlığı

Nəticədə kreatin qəbul edən qrupla plasebo qrupu arasında DHT səviyyəsi və saç göstəriciləri baxımından statistik əhəmiyyətli fərq müəyyən edilmədi.

Bu, kreatinin saç tökülməsinə səbəb olduğu iddiasını dəstəkləməyən birbaşa klinik nəticədir.

Lakin araşdırmanın məhdudiyyətləri də var. Tədqiqat yalnız kişilərdə aparılıb və 12 həftə davam edib. Daha uzunmüddətli istifadə və müxtəlif populyasiyalar üzrə əlavə məlumatlara ehtiyac qalır.

Hazırkı sübutlara əsasən kreatin monohidratın tövsiyə edilən dozalarda saç tökülməsinə səbəb olduğunu təsdiqləmək mümkün deyil.

Kreatin nə üçün istifadə olunur?

Kreatin əlavələrinin əsas istifadə məqsədi yüksək intensivlikli fiziki məşqlər zamanı performansı dəstəkləməkdir.

Ən yaxşı öyrənilmiş təsirləri müqavimət məşqləri və qısa müddətli intensiv fiziki yüklənmələrlə bağlıdır.

Elmi araşdırmalarda kreatin istifadəsinin aşağıdakı göstəricilərə təsiri qiymətləndirilib:

• Əzələ gücünün artması
• Yüksək intensivlikli məşq performansı
• Təkrarlanan fiziki yüklənmələr zamanı iş qabiliyyəti
• Müqavimət məşqləri ilə birlikdə yağsız bədən kütləsinin artması
• Məşqə adaptasiya prosesləri

Kreatinin təsiri bütün idman növlərində eyni deyil. Uzunmüddətli aerob dözümlülük tələb edən fəaliyyətlərdə nəticələr daha məhduddur.

Kreatin qəbul etməyən insanlarda da orqanizm normal şəkildə kreatin sintez edir. Buna görə kreatin əlavəsi bütün sağlam şəxslər üçün məcburi qida komponenti deyil.

Kreatin monohidrat nədir?

Kreatin monohidrat kreatinin bir su molekulu ilə birləşmiş formasıdır. İdman əlavələri arasında effektivliyi və təhlükəsizliyi ən geniş araşdırılan kreatin forması hesab edilir.

Bazarda kreatin hidroxlörid, kreatin sitrat və digər formalar da mövcuddur. Lakin hazırkı elmi sübutlar bu formaların kreatin monohidratdan mütləq daha effektiv olduğunu göstərmir.

Praktik baxımdan əlavənin adı və reklam təsvirindən daha çox onun tərkibi, təmizliyi, istehsal keyfiyyəti və qəbul edilən doza əhəmiyyət daşıyır.

Kreatinin faydaları nələrdir?

Kreatinin ən yaxşı təsdiqlənmiş faydası fiziki performansla bağlıdır. Əzələlərdə fosfokreatin ehtiyatının artması yüksək intensivlikli hərəkətlərdə ATP-nin daha sürətli bərpasına kömək edir.

Bu təsir nəticəsində bəzi şəxslərdə məşq zamanı daha çox təkrar yerinə yetirmək və ya yüksək iş həcmini qorumaq mümkün olur.

Uzun müddətdə məşq yükünün artması əzələ gücü və yağsız kütlənin inkişafına töhfə verə bilər.

Kreatinin beyin funksiyaları, yaşlanma və müəyyən nevroloji vəziyyətlərlə əlaqəsi də araşdırılır. Lakin bu istiqamətlər üzrə nəticələr onun idman performansına təsiri qədər aydın və yekdil deyil.

Kreatini hər fiziki və ya zehni problemin müalicəsi kimi təqdim etmək düzgün olmaz.

Kreatin DHT hormonunu artırırmı?

Dihidrotestosteron testosterondan 5-alfa reduktaza fermentinin iştirakı ilə yaranan androgen hormondur.

DHT xüsusilə androgen reseptorları vasitəsilə bəzi toxumalara təsir göstərir. Saç follikullarında bu təsirin nəticəsi genetik həssaslıqdan asılıdır.

Androgenetik alopesiyada follikullar androgen siqnallarına fərqli həssaslıq göstərir. Nəticədə saçın böyümə mərhələsi qısala və follikul tədricən miniaturizasiyaya uğraya bilər.

Kreatin istifadəsinin DHT səviyyəsini davamlı və klinik baxımdan əhəmiyyətli şəkildə artırdığı isə sübut edilməyib.

2025-ci ilin randomizə tədqiqatında kreatin və plasebo qrupları arasında DHT səviyyəsində əhəmiyyətli fərq müşahidə olunmaması bunu dəstəkləyir.

Saç tökülməsinin hormonal mexanizmləri haqqında androgenetik alopesiya və kişi tipli saç tökülməsi məqaləsində əlavə məlumat var.

Kreatin sızanaq yaradırmı?

Kreatin istifadəsi ilə bağlı digər geniş yayılmış iddia onun dərinin yağlanmasını artıraraq sızanaq yaratmasıdır.

Lakin hazırkı elmi məlumatlarda kreatin monohidratın birbaşa akne vulgaris yaratdığını təsdiqləyən keyfiyyətli klinik sübut yoxdur.

Akne vulgaris piy vəzilərinin fəaliyyəti, follikulyar keratinizasiya, Cutibacterium acnes ilə əlaqəli dəyişikliklər və iltihabi proseslərin iştirakı ilə inkişaf edir.

Androgen hormonları piy vəzilərinin fəaliyyətinə təsir edə bilər. Lakin kreatinin testosteronu və ya DHT-ni akne yaradacaq səviyyədə artırdığı sübut edilməyib.

İdmanla məşğul olan şəxslərdə sızanaqların artması başqa faktorlarla da əlaqəli ola bilər.

Məsələn:

• Məşq zamanı tərləmə və dəridə sürtünmə
• Dar idman geyimləri
• Komodogen dəri məhsulları
• Hormonal dəyişikliklər
• Bəzi digər idman əlavələrinin istifadəsi
• Əvvəldən mövcud olan akne xəstəliyi

Burada vacib məqam eyni vaxtda baş verən iki hadisənin mütləq səbəb-nəticə əlaqəsi daşımamasıdır.

İnsan kreatin qəbul etməyə başladığı dövrdə məşq intensivliyini, qidalanmasını və digər əlavələrini də dəyişə bilər. Sızanaqların artmasını birbaşa kreatinlə əlaqələndirmək üçün bu faktorlar nəzərə alınmalıdır.

İltihablı və iz buraxan səpkilər zamanı sızanaq müalicəsi çərçivəsində dermatoloji qiymətləndirmə aparıla bilər.

Kreatin üz dərisini yağlandırırmı?

Kreatinin piy vəzilərinin fəaliyyətini birbaşa artırdığını göstərən etibarlı klinik nəticələr mövcud deyil.

Üz dərisinin yağlanması genetik xüsusiyyətlər, hormonal təsirlər, dəri baxımı və bəzi dermatoloji vəziyyətlərlə əlaqəli ola bilər.

İdman zamanı tərləmə ilə sebum ifrazı da eyni proses deyil. Tər vəziləri ilə piy vəziləri fərqli anatomik və fizioloji strukturlardır.

Buna görə məşqdən sonra dərinin parlaq görünməsi piy ifrazının artdığını sübut etmir.

Kreatin böyrəklərə zərərlidirmi?

Kreatin əlavələrinin böyrək funksiyasına təsiri uzun illərdir araşdırılır.

Sağlam böyüklərdə tövsiyə edilən dozalarda kreatin monohidrat istifadəsinin böyrək zədələnməsinə səbəb olduğunu göstərən inandırıcı klinik sübut yoxdur.

Lakin mövzunun qiymətləndirilməsində bir laborator göstərici xüsusi əhəmiyyət daşıyır: kreatinin.

Kreatinin kreatin və fosfokreatin metabolizmi nəticəsində yaranan parçalanma məhsuludur. Qanda kreatinin səviyyəsi böyrək funksiyasının qiymətləndirilməsində istifadə olunur.

Kreatin əlavəsi qəbul edən bəzi şəxslərdə qanda kreatinin miqdarı böyrək toxuması zədələnmədən də arta bilər.

2026-cı ildə dərc edilmiş randomizə klinik tədqiqatların meta-analizində kreatin qəbulunun serum kreatinin səviyyəsini yüksəldə bildiyi, lakin digər böyrək göstəricilərində əhəmiyyətli zədələnmə sübutu aşkar edilmədiyi bildirilib.

Bu nəticələr sağlam şəxslərdə tövsiyə edilən dozalarda kreatinin ümumilikdə yaxşı təhlükəsizlik profilinə malik olduğunu dəstəkləyir.

Lakin xroniki böyrək xəstəliyi, proteinuriya, böyrək funksiyasının azalması və ya digər nefroloji problemləri olan şəxslərdə əlavə qəbuluna başlamazdan əvvəl həkim qiymətləndirməsi vacibdir.

Kreatin və kreatinin arasında fərq nədir?

Bu iki anlayışın adları oxşar olsa da, bioloji funksiyaları fərqlidir.

Kreatin əlavəsi istifadə edən şəxs böyrək analizi verirsə, bu barədə həkimə məlumat verməlidir.

Bəzi hallarda kreatininə əsaslanan hesablamalarla yanaşı sistatin C kimi əlavə göstəricilər böyrək funksiyasının daha düzgün qiymətləndirilməsinə kömək edə bilər.

Kreatin necə istifadə olunur?

Elmi tədqiqatlarda sağlam böyüklərdə kreatin monohidrat üçün ən çox istifadə olunan gündəlik doza 3-5 qramdır.

Bəzi protokollarda kreatin ehtiyatını daha sürətli artırmaq məqsədilə ilkin yükləmə mərhələsi tətbiq edilir. Bu mərhələdə təxminən 5-7 gün ərzində gündə ümumilikdə 20 qram kreatin dörd hissəyə bölünərək qəbul edilir.

Daha sonra gündəlik saxlayıcı doza istifadə olunur.

Lakin yükləmə mərhələsi məcburi deyil. Kreatin monohidratın gündə 3-5 qram qəbul edilməsi də müəyyən müddətdən sonra əzələ kreatin ehtiyatlarını artıra bilər.

Yüksək birdəfəlik dozalar bəzi insanlarda mədə-bağırsaq narahatlığı riskini yüksəldə bilər.

Bu rəqəmlər sağlam böyüklərdə istifadə edilmiş tədqiqat protokollarını təsvir edir. Fərdi tibbi göstəriş və ya hər kəs üçün məcburi qəbul qaydası deyil.

Kreatin hər gün istifadə olunmalıdırmı?

Kreatinin əzələ daxilindəki ehtiyatlarına təsiri birdəfəlik qəbuldan çox müntəzəm istifadəyə bağlıdır.

Bu səbəbdən klinik və idman tədqiqatlarında gündəlik qəbul protokolları geniş istifadə edilib.

Lakin qəbul müddəti, doza və davamlılıq fərdi məqsədə və sağlamlıq vəziyyətinə uyğun qiymətləndirilməlidir.

Kreatin qəbuluna fasilə verməyin bütün istifadəçilər üçün məcburi olduğunu göstərən etibarlı elmi əsas yoxdur.

Kreatin hansı qidalarda var?

Kreatin heyvan mənşəli bəzi qidalarda təbii şəkildə mövcuddur.

Əsas qida mənbələri:

• Mal əti
• Balıq
• Digər ət məhsulları

Qidanın tərkibindəki kreatin miqdarı məhsulun növündən və hazırlanma üsulundan asılı olaraq dəyişir.

Vegetarian və vegan qidalanan şəxslərdə qida ilə qəbul edilən kreatin miqdarı daha aşağı ola bilər. Bununla belə, insan orqanizmi kreatini özü də sintez edir.

Kreatin qadınlarda istifadə oluna bilərmi?

Kreatin yalnız kişilər üçün nəzərdə tutulmuş əlavə deyil. Qadınlarda da əzələ enerji mübadiləsi eyni əsas biokimyəvi mexanizmlərlə həyata keçirilir.

Kreatinin qadınlarda müqavimət məşqlərinə təsiri və mümkün faydaları haqqında tədqiqatlar mövcuddur.

Lakin hamiləlik və südvermə dövründə sağlam insanlar üçün əlavə kreatin istifadəsinin təhlükəsizliyi barədə klinik məlumatlar kifayət qədər deyil.

Bu səbəbdən həmin dövrlərdə kreatin əlavələrinin özbaşına istifadəsi tövsiyə edilmir.

Kreatin yeniyetmələr üçün təhlükəsizdirmi?

Kreatin istifadəsi ilə bağlı ən geniş klinik məlumatlar böyüklər üzərində aparılmış tədqiqatlardan əldə edilib.

Yeniyetmələrdə uzunmüddətli təhlükəsizlik məlumatları daha məhduddur. Buna görə böyüklər üçün istifadə olunan dozaları avtomatik olaraq uşaqlara və yeniyetmələrə tətbiq etmək düzgün deyil.

Bu yaş qrupunda idman əlavələrinin istifadəsi pediatrik və idman təbabəti üzrə mütəxəssislərlə müzakirə edilməlidir.

Kreatin qəbul edərkən hansı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır?

Kreatin istifadəsi zamanı yaranan hər şikayət əlavənin təsirindən qaynaqlanmaya bilər. Lakin bəzi əlamətlərin tibbi qiymətləndirilməsi vacibdir.

• Davamlı və güclü mədə-bağırsaq narahatlığı
• Sidik ifrazında nəzərəçarpan dəyişiklik
• İzah edilməyən və davamlı şişkinlik
• Böyrək xəstəliyi fonunda əlavə istifadəsi
• Yeni başlayan və sürətlə artan saç tökülməsi
• İz buraxan və ağrılı sızanaqlar
• Əlavə qəbulundan sonra yaranan digər davamlı simptomlar

Kreatin istifadəsindən sonra saç tökülməsi müşahidə olunursa, bu iki hadisənin eyni dövrdə başlaması səbəb əlaqəsini sübut etmir.

Dermatoloq müayinə zamanı saç tökülməsinin formasını, ailə tarixçəsini, baş dərisinin vəziyyətini və digər mümkün faktorları qiymətləndirir.

Saç tökülməsi ilə bağlı müayinə və müalicə yanaşmaları haqqında saç tökülməsinin müayinəsi və müalicəsi xidmət səhifəsində ətraflı məlumat əldə etmək mümkündür.

Kreatin haqqında dermatoloq nəyi nəzərə alır?

Dermatoloji baxımdan kreatinlə bağlı əsas mübahisələr androgenetik alopesiya, DHT və akne ilə əlaqəlidir.

Mövcud tədqiqatlar kreatin monohidratın standart dozalarda saç tökülməsinə və ya sızanağa birbaşa səbəb olduğunu göstərmir.

Lakin saç tökülməsi və akne multifaktorial xəstəliklərdir. Onların yaranmasına genetik xüsusiyyətlər, hormonal siqnallar, follikulyar proseslər və digər faktorlar təsir göstərir.

Buna görə kreatin istifadəsi ilə bağlı narahatlıq olduqda problemə yalnız əlavə qəbulunun dayandırılması prizmasından yanaşmaq kifayət etmir.

Əsas məsələ mövcud saç və dəri dəyişikliklərinin klinik səbəbini müəyyən etməkdir.

Kreatin haqqında tez-tez verilən suallar

Kreatin nədir?

Kreatin insan orqanizmində təbii sintez olunan və əzələlərin enerji mübadiləsində iştirak edən maddədir. Qida əlavəsi kimi daha çox kreatin monohidrat formasında istifadə olunur.

Kreatin nə üçündür?

Kreatin yüksək intensivlikli fiziki fəaliyyət zamanı əzələlərin enerji təminatını dəstəkləyir. Müqavimət məşqləri ilə birlikdə əzələ gücünün artmasına kömək edə bilər.

Kreatinin yan təsirləri nələrdir?

Ən çox müşahidə edilən dəyişiklik bədən çəkisinin artmasıdır. Bəzi şəxslərdə ürəkbulanma və mədə-bağırsaq narahatlığı yarana bilər.

Kreatin saç tökürmü?

Hazırkı klinik sübutlar kreatin monohidratın standart dozalarda saç tökülməsinə səbəb olduğunu təsdiqləmir. 2025-ci ilin randomizə tədqiqatında kreatin və plasebo qruplarının saç göstəriciləri arasında əhəmiyyətli fərq müəyyən edilməyib.

Kreatin DHT hormonunu artırır?

2009-cu ildəki kiçik bir tədqiqatda DHT artımı müşahidə edilib. Lakin sonrakı araşdırmalar bu nəticəni ardıcıl təsdiqləməyib. 2025-ci ilin tədqiqatında DHT səviyyəsində əhəmiyyətli fərq aşkar edilməyib.

Kreatin sızanaq yaradırmı?

Kreatin monohidratın birbaşa akne vulgaris yaratdığını göstərən etibarlı klinik sübut yoxdur. Sızanaqların yaranmasında bir çox başqa faktor iştirak edir.

Kreatin böyrəklərə zərərlidir?

Sağlam böyüklərdə standart dozalarda kreatinin böyrəklərə zərər verdiyi təsdiqlənməyib. Lakin böyrək xəstəliyi olan şəxslərdə əlavə qəbuluna başlamazdan əvvəl tibbi qiymətləndirmə vacibdir.

Kreatin bədəndə su saxlayır?

Bəli. Kreatin əzələdaxili su miqdarını artıra bilər. Bu, istifadə zamanı müşahidə edilən ilkin çəki artımının əsas səbəblərindən biridir.

Kreatin kökəldir?

Kreatin istifadəsi bədən çəkisini artıra bilər. Lakin ilkin çəki artımı çox vaxt su miqdarı ilə əlaqəli olur və avtomatik olaraq piy kütləsinin artması demək deyil.

Kreatin monohidrat nədir?

Kreatinin ən geniş öyrənilən və idman qidalanmasında istifadə edilən formasıdır.

Kreatin gündə neçə qram qəbul olunur?

Sağlam böyüklərdə aparılan tədqiqatlarda ən çox gündə 3-5 qram kreatin monohidrat istifadə edilib. Fərdi qəbul qərarı sağlamlıq vəziyyətinə və məqsədə əsaslanmalıdır.

Kreatin və protein eynidir?

Xeyr. Protein amin turşularından ibarət makronutrientdir. Kreatin isə enerji mübadiləsində iştirak edən üzvi maddədir. Onların orqanizmdə funksiyaları fərqlidir.

Kreatin steroiddir?

Xeyr. Kreatin anabolik steroid və ya testosteron preparatı deyil.

Kreatin qəbulunu dayandıranda nə olur?

Əzələlərdə əlavə qəbul nəticəsində artmış kreatin ehtiyatları tədricən əvvəlki səviyyəyə qayıda bilər. Bununla əlaqədar su miqdarında və bədən çəkisində müəyyən azalma müşahidə oluna bilər.