Dırnaq göbələyi nədir?
Dermatologiya
Dırnaq göbələyi nədir?
Onikomikoz haqqında dermatoloqdan bilməli olduğunuz hər şey
Klinikaya gələn pasiyentlərin böyük hissəsi eyni sualla başlayır: “Dırnağım niyə qalınlaşıb və saralıb?” Bir dermatoloq olaraq gündəlik təcrübəmdə ən çox rast gəldiyim problemlərdən biri məhz dırnaq göbələyidir. Bu yazıda tibbi adı ilə onikomikoz adlanan bu xəstəliyi - səbəblərini, əlamətlərini, diaqnoz və müalicə yollarını - mümkün qədər sadə, lakin tibbi cəhətdən dəqiq şəkildə izah etməyə çalışacağam.
◆Dırnaq göbələyi nədir?
Dırnaq göbələyi, yəni onikomikoz, dırnaq lövhəsinin və dırnaq yatağının göbələk infeksiyasıdır. Dırnaq göbələyi dermatofit adlanan göbələklərdən, xüsusən də Trichophyton rubrum növündən qaynaqlanır. Bundan əlavə, maya göbələkləri (Candida) və qeyri-dermatofit kiflər də səbəb ola bilər.
İnfeksiya ən çox ayaq dırnaqlarını tutur - çünki ayaqlar ayaqqabı içində isti, rütubətli və qaranlıq mühitdə qalır ki, bu da göbələyin çoxalması üçün ideal şəraitdir. Onikomikoz təsadüfi bir problem deyil: bütün dırnaq xəstəliklərinin təxminən yarısını məhz göbələk infeksiyaları təşkil edir və xəstəliyin tezliyi yaşla birlikdə artır.
◆Onikomikozun növləri
əsasən bu növlərlə qarşılaşırıq:
Distal-lateral subungual
İnfeksiya dırnağın uc və ya yan kənarından başlayır, altında keratin qırıntıları (debris) toplanır.
Ağ onikomikoz
Dırnağın üzərində ağ, ovulan ləkələr görünür; adətən dırnağın dərinliyinə hələ çatmayıb.
Proksimal subungual
Dırnaq dib (kutikula) tərəfdən tutulur. Dermatoloq bu formada çox vaxt immunitetin vəziyyətini də yoxlayır.
Kandidal onikomikoz
Daha çox əllərdə görünür və ətraf toxumanın iltihabı (paronixiya) ilə müşayiət olunur.
Total distrofik forma
Dırnaq demək olar ki, tamamilə dağılır. Bu mərhələdə müalicə uzun və çətin olur.
◆Simptomlar - nəyə diqqət etməli
Aşağıdakı əlamətlərdən biri və ya bir neçəsi varsa, dermatoloqa müraciət etmək məntiqlidir:
Unutmayın: bu əlamətlərin hamısı göbələk demək deyil - məhz buna görə diaqnozu bir dermatoloq təsdiqləməlidir.
◆Dırnaq göbələyinə kimlər meyillidir?
Bəzi insanlar bu infeksiyaya daha çox meyillidir. Dermatoloq müayinəsində mütləq nəzərə aldığım əsas risk amilləri bunlardır:
Xüsusilə diabetli pasiyentlərə diqqətlə yanaşıram: onlarda dırnaq göbələyi ayaq yaralarına və ciddi fəsadlara yol aça bilər. Belə hallarda dermatoloqa erkən müraciət etmək həqiqətən vacibdir.
◆Dırnaq deformasiyası
Bu, yazının ən vacib hissələrindən biridir. Sarımış, qalın dırnaq mütləq göbələk demək deyil. Araşdırmalar göstərir ki, dırnaq deformasiyası olan halların təxminən yarısı ümumiyyətlə göbələklə bağlı deyil - səbəb psoriaz, qırmızı yastı dəmrov (lixen planus), təkrarlanan travma və ya digər dəri xəstəlikləri ola bilər.
Dermatoloq Mehdi Mahmudi qeyd edir ki, göbələk nəmi sevir, qurunu yox. Dırnağını quru saxla ki, göbələk səndən uzaq olsun.
Oral göbələk əleyhinə dərmanlar yalnız reseptlə verilir. Onları heç vaxt həkim nəzarəti olmadan qəbul etməyin: qaraciyər funksiyasının yoxlanması və digər dərmanlarla qarşılıqlı təsirin dəyərləndirilməsi mütləqdir. Bu prosesi yalnız dermatoloq idarə etməlidir.
◆Müalicədən sonra yenidən yoluxa bilərəm?
Bir dermatoloq olaraq pasiyentlərimə həmişə xatırladıram ki, təkrarlanma (residiv) və yenidən yoluxma nisbətən yüksəkdir. Buna görə müalicə bitəndən sonra profilaktikaya davam etmək sağlam dırnağın açarıdır.
◆Dırnaq göbələyindən necə qorunmalı?
Profilaktika müalicədən daha asandır. Dermatoloq olaraq pasiyentlərimə aşağıdakıları tövsiyə edirəm:
◆Dermatoloq Mehdi Mahmudiyə müraciət edin
Dırnağınızın rəngində, qalınlığında və ya formasında davamlı dəyişiklik görürsünüzsə, diabetiniz, damar problemi və ya zəif immunitetiniz varsa, dırnaqdakı ilk dəyişiklikdə dermatoloqa müraciət etmək xüsusilə vacibdir. Peşəkar dermatoloq diaqnozu təsdiqləyəcək, göbələyin növünü müəyyən edəcək və məhz sizə uyğun müalicə planını quracaq.
Şərhlər (0)
Hələ şərh yoxdur. İlk siz yazın!
Şərh yaz