Boynun arxa hissəsinin və ya qoltuqaltının getdikcə qaraldığını görən insanların ilk reaksiyası çox vaxt həmin nahiyəni daha çox yumaq, skrabla sürtmək və ya müxtəlif ağardıcı vasitələr istifadə etmək olur. Ancaq problem hər zaman dərinin səthində olmur.

Bəzi hallarda qaralma sadəcə sürtünmə və qıcıqlanma nəticəsində yaranır. Digər hallarda isə dəri bədəndə baş verən metabolik dəyişikliklərin ilk görünən əlamətlərindən biri ola bilər. Buna görə də xüsusilə uzun müddət davam edən və getdikcə artan boyun və qoltuqaltı qaralmasına yalnız kosmetik problem kimi yanaşmaq düzgün deyil.

Ümumiyyətlə dəridə yaranan piqment dəyişiklikləri haqqında daha geniş məlumatı dəri ləkələri və onların səbəbləri haqqında məqalədən də oxuya bilərsiniz.

Boyun və qoltuqaltı niyə qaralır?

Boyun və qoltuqaltı nahiyəsində dərinin tündləşməsinin tək bir səbəbi yoxdur. Dəyişikliyin görünüşü, nə qədər müddətdə meydana çıxması, dərinin teksturası və əlavə simptomların olub-olmaması səbəbi müəyyənləşdirmək üçün vacibdir.

Ən çox rast gəlinən səbəblər bunlardır:

Akantozis nigrikans nədir?

Akantozis nigrikans əsasən boyun, qoltuqaltı, qasıq və digər dəri büküşlərində yaranan tündləşmə və dəri qalınlaşması ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir.

Adi piqment ləkəsindən fərqli olaraq burada yalnız rəng dəyişikliyi olmaya bilər. Dəri toxunduqda daha qalın, yumşaq-məxməri və bəzən kobud hiss edilə bilər.

Ən çox diqqət çəkən əlamətlər bunlardır:

• Boynun arxa hissəsində tünd qəhvəyi və ya boz-qəhvəyi rəng dəyişikliyi
• Qoltuqaltında simmetrik qaralma
• Dərinin əvvəlkindən daha qalın görünməsi
• Məxməri və ya kobud səth
• Bəzən həmin nahiyədə kiçik dəri çıxıntılarının yaranması
• Bəzi insanlarda qaşınma və ya xoşagəlməz qoxu

Akantozis nigrikans özü adətən təhlükəli dəri xəstəliyi deyil. Əsas məsələ onun niyə yarandığını müəyyənləşdirməkdir.

Boyun qaralması insulin müqavimətinin əlaməti ola bilərmi?

Bəli, müəyyən hallarda ola bilər. Xüsusilə boynun arxasında və qoltuqaltında yaranan tünd, qalın və məxməri dəri insulin müqaviməti ilə əlaqəli akantozis nigrikans görünüşü ola bilər.

İnsulin orqanizmdə qlükozanın hüceyrələr tərəfindən istifadə edilməsinə kömək edən hormondur. Hüceyrələrin insulinə cavabı zəiflədikdə orqanizm bunu kompensasiya etmək üçün daha çox insulin istehsal edə bilər. Bu metabolik dəyişikliklər bəzi insanlarda dəridə də özünü göstərə bilir.

Ancaq burada vacib bir məqam var:

Artıq çəki ilə boyun qaralması arasında əlaqə varmı?

Artıq çəki akantozis nigrikansın daha çox müşahidə olunduğu vəziyyətlərdən biridir. Burada həm metabolik faktorlar, həm də dəri büküşlərində sürtünmənin artması rol oynaya bilər.

Xüsusilə boyun, qoltuqaltı və qasıq kimi büküş sahələrində qaralma artıq çəki ilə birlikdə meydana çıxıbsa, səbəbi yalnız “dəri sürtünüb” kimi qiymətləndirmək düzgün olmaya bilər.

Dermatoloq dəri dəyişikliklərinin formasını qiymətləndirərək bunun sadə hiperpigmentasiya, qıcıqlanma nəticəsində yaranmış ləkə və ya akantozis nigrikansa uyğun olub-olmadığını müəyyənləşdirə bilər.

Qoltuqaltı qaralmasına təraş və dezodorant səbəb ola bilərmi?

Bəli. Hər qoltuqaltı qaralması metabolik xəstəliklə əlaqəli deyil.

Qoltuqaltı dərisi həssas sahədir. Tez-tez təraş, epilyasiya, sürtünmə, bəzi dezodorant və kosmetik məhsullar dəridə təkrarlanan qıcıqlanma yarada bilər.

Dəri qıcıqlandıqda əvvəlcə:

• qızartı,
• yanma,
• qaşınma,
• xırda səpkilər

müşahidə oluna bilər. İltihab keçdikdən sonra isə həmin nahiyədə postinflamatuar hiperpigmentasiya, yəni iltihabdan sonra qalan tünd rəng dəyişikliyi meydana çıxa bilər.

Bu zaman əsas məqsəd yalnız ləkəni açmaq deyil, dərini davamlı qıcıqlandıran faktoru müəyyən etməkdir.

Boyun və qoltuqaltı qaralmasını necə fərqləndirmək olar?

Bu cədvəl yalnız ümumi istiqamət göstərir. Eyni görünüş bir neçə fərqli xəstəlikdə müşahidə oluna bildiyi üçün özünüzə diaqnoz qoymaq düzgün deyil.

Boyun qaralmasını yumaqla çıxarmaq mümkündürmü?

Əgər rəng dəyişikliyi dərinin özündə yaranıbsa, onu daha çox sabunlamaq və sürtmək aradan qaldırmır.

Əksinə, sərt süngər, skrab və təkrarlanan sürtmə dərinin baryerini zədələyərək qıcıqlanmanı artıra və nəticədə nahiyənin daha da tündləşməsinə səbəb ola bilər.

Xüsusilə akantozis nigrikans zamanı tünd görünüş kir deyil. Buna görə də həmin nahiyəni güclə sürtmək problemin həlli deyil.

Limon, soda və ağardıcı vasitələr istifadə etmək olarmı?

Boyun və qoltuqaltı qaralması ilə bağlı internetdə limon, soda, diş məcunu, müxtəlif turşular və güclü pilinq qarışıqları kimi çoxsaylı “ev üsulları” paylaşılır.

Bu üsulların əsas problemi odur ki, həssas nahiyələrdə:

• qıcıqlanma,
• kimyəvi yanıq,
• kontakt dermatit,
• qabıqlanma,
• iltihabdan sonra daha tünd piqmentasiya

yarada bilər.

Yəni dərini açmaq məqsədilə istifadə olunan aqressiv vasitə bəzi hallarda nəticədə qaralmanı daha nəzərəçarpan edə bilər.

Boyun və qoltuqaltı qaralması necə müalicə olunur?

Müalicə qaralmanın səbəbindən asılıdır. Buna görə də hər pasiyent üçün eyni krem və ya prosedur uyğun deyil.

Dermatoloji müayinədə əvvəlcə dərinin rəngi ilə yanaşı onun teksturası, qalınlığı, sərhədləri, digər nahiyələrdə oxşar dəyişikliklərin olub-olmaması və əlavə simptomlar qiymətləndirilir.

Səbəb müəyyən edildikdən sonra yanaşma fərqli ola bilər:

• Qıcıqlanma varsa – qıcıqlandırıcı faktorun müəyyənləşdirilməsi və dəri baryerinin qorunması əsasdır.
• Sürtünmə əsas rol oynayırsa – sürtünməni artıran faktorların azaldılması vacibdir.
• Postinflamatuar piqmentasiya varsa – əvvəlcə aktiv iltihab nəzarətə alınmalıdır.
• Akantozis nigrikans düşünülürsə – yalnız dərinin rənginə deyil, mümkün əsas səbəbə də diqqət yetirilməlidir.
• Metabolik problem ehtimalı varsa – həkim lazım bildiyi halda əlavə müayinə və analizlər tövsiyə edə bilər.

Dərinin rəngini açmağa yönələn dermatoloji vasitələr və prosedurlar bəzi pasiyentlərdə faydalı ola bilər, lakin hansı metodun uyğun olması dərinin vəziyyətindən və qaralmanın səbəbindən asılıdır.

Qaralma keçə bilərmi?

Bir çox halda səbəb düzgün müəyyən edilərək nəzarət altına alındıqda dərinin görünüşündə yaxşılaşma mümkündür. Ancaq nəticənin sürəti və səviyyəsi hər insanda eyni deyil.

Məsələn, qıcıqlanma nəticəsində yaranan piqmentasiya ilə akantozis nigrikans eyni mexanizmlə yaranmadığı üçün müalicə yanaşmaları da fərqlənir.

Uzun müddətdir mövcud olan piqmentasiya isə bir neçə gün ərzində yox olmaya bilər. Buna görə də “3 günə boyun ağardan” və ya “1 həftəyə qoltuqaltını tam açan” kimi iddialara ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.

Nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?

Boyun və qoltuqaltında yüngül rəng fərqi hər zaman ciddi problem demək deyil. Ancaq aşağıdakı hallarda dermatoloq müayinəsi məqsədəuyğundur:

• Qaralma getdikcə artırsa
• Dəri yalnız tünd deyil, həm də qalın və məxməri görünürsə
• Boyunla yanaşı qoltuqaltı, qasıq və digər büküşlərdə də eyni dəyişiklik yaranıbsa
• Qaralma qısa müddət ərzində və səbəbsiz meydana çıxıbsa
• Dəyişiklik sürətlə yayılırsa
• Qaşınma, yanma, ağrı, qabıqlanma və ya səpki varsa
• İstifadə etdiyiniz məhsullardan sonra vəziyyət daha da pisləşirsə
• Artıq çəki və ya metabolik problem riski ilə birlikdə meydana çıxıbsa
• Qaralmanın səbəbi aydın deyilsə və uzun müddət keçmirsə

Xüsusilə əvvəllər olmayan tünd və məxməri dəri sahələrinin qəfil və sürətli şəkildə yaranması həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Dermatoloqun hansı problemləri qiymətləndirdiyi və müayinəyə nə zaman ehtiyac olduğu barədə əlavə məlumatı dermatoloqa nə zaman müraciət etmək lazımdır? məqaləsində oxuya bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Boyun niyə qaralır?

Boyun qaralması sürtünmə, qıcıqlanma, iltihabdan sonra yaranan piqmentasiya və akantozis nigrikans kimi müxtəlif səbəblərlə əlaqəli ola bilər. Xüsusilə dəri tündləşməklə yanaşı qalın və məxməri görünürsə, dermatoloq tərəfindən qiymətləndirilməsi faydalıdır.

Boyun qaralması diabet əlamətidir?

Boyun qaralması təkbaşına diabet diaqnozu demək deyil. Bununla belə boyun və qoltuqaltında yaranan tünd, qalın və məxməri dəri akantozis nigrikans ola bilər və bu vəziyyət bəzi insanlarda insulin müqaviməti, prediabet və diabetlə əlaqəli müşahidə edilir. Lazım olan müayinələrə həkim qərar verməlidir.

Qoltuqaltı qaralması niyə yaranır?

Qoltuqaltında qaralma sürtünmə, təraş, epilyasiya, kosmetik məhsulların yaratdığı qıcıqlanma, iltihabdan sonrakı piqmentasiya və akantozis nigrikans kimi səbəblərdən yarana bilər. Qaralma uzun müddət davam edirsə və ya dərinin teksturası da dəyişibsə, müayinə tövsiyə olunur.

Akantozis nigrikans necə görünür?

Akantozis nigrikans adətən boyun, qoltuqaltı və digər dəri büküşlərində tünd, qalın və məxməri görünüşlü sahələr yaradır. Dəyişiklik çox vaxt tədricən inkişaf edir. Qəfil başlayan və sürətlə yayılan dəyişikliklər həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Boyun qaralmasını skrabla təmizləmək olarmı?

Əgər qaralma dəridə piqment və struktur dəyişikliyi nəticəsində yaranıbsa, skrabla sürtmək onu təmizləmir. Əksinə, güclü sürtmə dərini qıcıqlandıraraq piqmentasiyanın artmasına səbəb ola bilər.

Qoltuqaltına limon və soda çəkmək olarmı?

Belə ev üsulları həssas qoltuqaltı dərisində qıcıqlanma, dermatit və hətta kimyəvi zədələnmə yarada bilər. Qıcıqlanma sağaldıqdan sonra isə daha tünd piqmentasiya qala bilər. Səbəbi bilinməyən qaralma üçün aqressiv vasitələrdən istifadə etmək tövsiyə edilmir.

Boyun və qoltuqaltı qaralması tam keçirmi?

Nəticə qaralmanın səbəbindən, nə qədər müddətdir mövcud olmasından və dərinin xüsusiyyətlərindən asılıdır. Əsas səbəb müəyyənləşdirilib nəzarət altına alındıqda bir çox hallarda görünüşdə yaxşılaşma mümkündür. Ancaq hər pasiyent üçün eyni müalicə və eyni nəticə gözləmək düzgün deyil.