Əl və dırnaq xəstəlikləri NƏLƏRİ ETMƏK OLMAZ?

Əl dırnaq xəstəlikləri nədir?

Əl dırnaq xəstəlikləri dırnaq lövhəsində, dırnaq yatağında, dırnaq dibində və onu əhatə edən toxumalarda yaranan dəyişiklikləri əhatə edir.

Bu dəyişikliklər hər insanda eyni formada görünmür. Bir şəxsdə dırnaq saralıb qalınlaşa bilər, digərində isə qırılma, ağrı, şişkinlik və ya dırnaq altında rəng dəyişikliyi müşahidə oluna bilər.

Dırnaq xəstəliklərinin əsas əlamətləri

• Dırnağın saralması və ya qaralması
• Dırnaq lövhəsinin qalınlaşması
• Dırnağın tez-tez qırılması və ovulması
• Dırnağın yatağından ayrılması
• Dırnaq dibində ağrı və şişkinlik
• Qızartı, irin və ya pis qoxu
• Dırnağın formasının dəyişməsi
• Dırnaq səthinin nahamarlaşması

Bu əlamətlərdən biri uzun müddət davam edirsə və ya tədricən artırsa, problemin səbəbi dermatoloq tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Əl dırnaq göbələyi

Əl dırnaq göbələyi dırnaq toxumasının göbələk infeksiyası nəticəsində zədələnməsidir. İnfeksiya inkişaf etdikcə dırnaq şəffaflığını itirə, sarımtıl və ya qəhvəyi rəng ala bilər.

Dırnaq qalınlaşır, səthi nahamar görünür və kənarları asanlıqla ovulur. Bəzi hallarda dırnaq lövhəsi altındakı toxumadan ayrılır.

Əl barmaqlarında göbələk problemi tez-tez su ilə təmasda olan, uzun müddət əlcəkdən istifadə edən və ya manikür zamanı dırnaqları zədələnən insanlarda daha çox müşahidə oluna bilər.

Dırnaq ətrafındakı dəridə çatların və zədələrin olması da infeksiyanın daxil olması üçün şərait yaradır.

Dırnaq göbələyinin müalicəsi

Dırnaq göbələyinin müalicəsi infeksiyanın nə qədər yayıldığından, neçə dırnağın zədələndiyindən və dırnaq lövhəsinin qalınlığından asılı olaraq seçilir.

Səthi və məhdud hallarda dırnağa çəkilən yerli göbələk əleyhinə vasitələrdən istifadə oluna bilər. Daha geniş yayılmış və uzun müddət davam edən hallarda fərqli müalicə yanaşması lazım gələ bilər.

Dırnaq göbələyi müalicəsi dermatoloq nəzarəti altında aparılmalıdır. Həkim lazım gəldikdə dırnaqdan nümunə götürərək laborator müayinə istəyə bilər.

Müalicənin yarımçıq saxlanılması problemin təkrar yaranmasına və ya daha uzun müddət davam etməsinə səbəb ola bilər.

Dırnaq dibi iltihabı

Dırnaq dibi iltihabı dırnağın ətrafındakı dəri və yumşaq toxumaların iltihabıdır. Tibbi ədəbiyyatda bu vəziyyət paronixiya adlandırılır.

İlk mərhələdə dırnaq kənarında yüngül həssaslıq və qızartı hiss edilə bilər. İltihab irəlilədikcə ağrı, şişkinlik və istilik artır. Bəzi hallarda dırnağın kənarında və ya altında irin toplanır.

Problem çox vaxt manikür zamanı dərinin kəsilməsi, dırnaq kənarındakı dərinin qoparılması, dırnaq yemək və barmağın zədələnməsi ilə başlayır.

Dırnaq dibi iltihabının müalicəsi

Müalicə iltihabın mərhələsinə görə müəyyən edilir. Yüngül qızartı və həssaslıqla başlayan hallarda həkimin tövsiyə etdiyi yerli qulluq kifayət edə bilər.

Şişkinlik, irin və güclü ağrı varsa, tibbi müdaxilə tələb oluna bilər.

İltihab sürətlə yayılırsa, barmağın hərəkəti ağrılıdırsa və ya qızartı ətraf sahələrə keçirsə, dermatoloq və ya cərrah müayinəsi gecikdirilməməlidir.

Barmaqda dolama

Barmaqda dolama adətən dırnaq ətrafında başlayan ağrılı infeksiyanı ifadə edir. Qızartı, döyünən ağrı, şişkinlik və irin əsas əlamətlər sırasındadır.

Bəzən ağrı o qədər güclü olur ki, insan barmağına toxunmaqda və gündəlik işlərini görməkdə çətinlik çəkir.

Dolamanı dırnağı daha dərindən kəsməklə və ya iltihablı dərini qoparmaqla aradan qaldırmaq mümkün deyil. Bu cür müdaxilələr infeksiyanı daha da ağırlaşdıra bilər.

Şəkərli diabeti, qan dövranı problemi və ya immun sistemi zəif olan şəxslərdə barmaq infeksiyalarına daha diqqətli yanaşılmalıdır.

Dırnağın ətdən ayrılması

Dırnağın ətdən ayrılması tibbdə onixolizis adlanır. Bu zaman dırnaq lövhəsi dırnaq yatağından tədricən aralanır və dırnağın altında boşluq yaranır.

Ayrılmış hissə ağ, sarımtıl və ya tünd rəngdə görünə bilər. Onixolizis müxtəlif səbəblərlə əlaqəli ola bilər.

• Dırnağın zərbə alması
• Göbələk infeksiyası
• Psoriaz və ekzema
• Kimyəvi maddələrlə təmas
• Dırnağın altının sərt alətlə təmizlənməsi
• Tez-tez gel-lak tətbiqi

Xalq arasında “dırnağın mayadan qopması” və ya “dırnağın ətdən ayrılması” kimi ifadələr də bu vəziyyəti təsvir etmək üçün işlədilir.

Ayrılmış dırnağın altını iti alətlə təmizləmək və ya dırnağı zorla yatağına sıxmaq olmaz.

Dırnaq zədələnməsi

Dırnaq zədələnməsi daha çox mexaniki travma nəticəsində yaranır. Barmaq qapı arasında qaldıqda, ağır əşya dırnağın üzərinə düşdükdə və ya dırnaq güclü sıxıldıqda dırnaq yatağında qanaxma baş verə bilər.

Bu zaman dırnaq altında tünd qırmızı, bənövşəyi və ya qara rəngli sahə yaranır.

Barmaq qapı arasında qalanda nə etməli?

Kiçik zədələnmələrdə ağrı tədricən azala bilər. Ancaq dırnaq altında geniş qan yığılıbsa, ağrı döyünən xarakter daşıyırsa və barmaq şişibsə, müayinə aparılmalıdır.

Güclü travma zamanı yalnız dırnaq deyil, barmağın sümüyü və yumşaq toxumaları da zədələnə bilər.

Dırnaq düşməsi

Dırnaq travma, infeksiya, göbələk və ya dırnaq yatağının zədələnməsi nəticəsində qismən və ya tamamilə düşə bilər.

Bəzən dırnaq əvvəlcə yatağından ayrılır, daha sonra isə tədricən qopur. Qopan dırnağı zorla dartmaq olmaz.

Dırnağın altında açıq qalan toxuma həssas olduğu üçün həm ağrıya, həm də infeksiyaya meyilli olur. Sahənin təmiz saxlanılması və yeni çıxan dırnağın əlavə travmadan qorunması vacibdir.

Dırnaq düşməsi irin, şişkinlik, güclü ağrı və pis qoxu ilə müşayiət olunursa, infeksiya ehtimalı nəzərə alınmalıdır.

Dırnaq çürüməsi

“Dırnaq çürüməsi” tibbi diaqnoz deyil. Bu ifadə xalq arasında dırnağın qalınlaşması, ovulması, qaralması, saralması və tədricən qopması kimi müxtəlif dəyişiklikləri təsvir etmək üçün işlədilir.

Eyni görünüşün arxasında fərqli səbəblər dayana bilər. Göbələk infeksiyası, xroniki iltihab, təkrarlanan travmalar və bəzi dəri xəstəlikləri dırnağın quruluşunu poza bilər.

Dırnağın ovulması və ya formasının dəyişməsi müşahidə edildikdə yalnız görünüşə əsasən müalicəyə başlamaq düzgün deyil.

Ayaq dırnaq xəstəlikləri və dırnaq qaralması

Ayaq dırnaq xəstəlikləri əl dırnaqlarında yaranan problemlərə bənzəsə də, ayaqlarda göbələk və mexaniki zədələnmə daha çox müşahidə edilir.

Dar ayaqqabı, uzun müddət nəm qalan corablar, güclü tərləmə, idman zamanı təkrarlanan təzyiq və dırnağın düzgün kəsilməməsi problem yarada bilər.

Ayaq dırnağının qaralması çox vaxt travmadan sonra dırnaq altında qan toplanması ilə bağlı olur. Xüsusilə qaçış, uzun yürüş və ya dar ayaqqabı istifadəsindən sonra baş barmaq dırnağında qaralma yarana bilər.

Uşaqlarda dırnaq xəstəlikləri

Uşaqlarda dırnaq problemləri travma, dırnaq yemək, barmaq sorma, infeksiya və daha nadir hallarda göbələk xəstəliyi ilə əlaqəli ola bilər.

Dırnaq ətrafındakı dərinin tez-tez qoparılması və ya dişlənməsi həmin sahədə kiçik yaralar yaradır.

Dırnaq dibində qızartı, şişkinlik, ağrı və irin varsa, bu, infeksiyanın əlaməti ola bilər. Valideynin iltihablı sahəni deşməsi, sıxması və ya təsadüfi dərman tətbiq etməsi düzgün deyil.

Uşaqlarda barmaq şişkinliyi artırsa, ağrı güclənirsə, irin yaranırsa və ya uşaq barmağını hərəkət etdirmək istəmirsə, həkim müayinəsi gecikdirilməməlidir.

Nə zaman Dermatoloq Mehdi Mahmudiyə müraciət etmək lazımdır?

• Dırnaq davamlı olaraq saralır və ya qalınlaşırsa
• Dırnaq yatağından ayrılırsa
• Dırnaq tez-tez qopur və formasını itirirsə
• Dırnaq dibində irin və şişkinlik varsa
• Güclü və döyünən ağrı yaranıbsa
• Qızartı ətraf toxumalara yayılırsa
• Dırnaqda səbəbsiz qaralma yaranıbsa
• Problem müalicəyə baxmayaraq təkrarlanırsa

Səbəbsiz yaranan qaralma diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Xüsusilə rəng dəyişikliyi dırnağın dibindən başlayır və zamanla genişlənirsə, bunun adi travma olub-olmadığı həkim tərəfindən müəyyənləşdirilməlidir.

Şəkərli diabeti, immun sistemində zəiflik və ya təkrarlanan infeksiyaları olan şəxslər dırnaq və barmaq yaralarına daha ciddi yanaşmalıdırlar.

Dırnaq xəstəlikləri necə diaqnoz olunur?

Dırnaq problemlərində diaqnoz dermatoloq müayinəsi ilə başlayır. Həkim dırnağın rəngini, qalınlığını, formasını, ayrılma olub-olmadığını, dırnaq ətrafı dərini və digər dəri əlamətlərini qiymətləndirir.

Lazım olduqda əlavə müayinələr aparıla bilər:

• Dırnaqdan göbələk üçün nümunə götürülməsi
• Mikroskopik müayinə və ya kultura
• Dermoskopik baxış
• Şübhəli hallarda biopsiya
• Vitamin-mineral, dəmir və qalxanabənzər vəzi analizləri
• Diabet və digər sistemik xəstəliklər üçün əlavə yoxlamalar

Dırnaq göbələyi müalicəsi nə qədər çəkir?

Dırnaq göbələyində müalicə səbir tələb edir. Çünki dırnaq yavaş uzanır. Əl dırnaqları ayaq dırnaqlarına nisbətən daha tez uzanır. Ayaq dırnağının tam yenilənməsi isə bir neçə ay, bəzən daha uzun müddət çəkə bilər.

Müalicə zamanı yalnız rəngin bir az açılması kifayət deyil. Yeni çıxan sağlam dırnaq hissəsinin izlənməsi və infeksiyanın təkrarlamaması üçün profilaktik tədbirlər də vacibdir.

Dırnaqları qorumaq üçün nə etmək lazımdır?

• Dırnaqları çox qısa kəsməyin.
• Manikür və pedikür alətlərinin steril olmasına diqqət edin.
• Dar ayaqqabı geyinməyin.
• Ayaqları uzun müddət nəm saxlamayın.
• İdman zalı, hovuz və hamamda ayaqyalın gəzməyin.
• Kimyəvi maddələrlə işləyərkən əlcək istifadə edin.
• Dırnaq ətrafı dərini qoparmayın.
• Gel lak və akril prosedurlarından sonra dırnaqlara fasilə verin.
• Dırnaqda qaralma, ağrı və ya irin varsa, özbaşına müdaxilə etməyin.

Əl dırnaq xəstəlikləri müxtəlif səbəblərlə yarana bilər. Əl dırnaq göbələyi, dırnaq dibi iltihabı, barmaqda dolama, dırnaq zədələnməsi, dırnağın ətdən ayrılması və dırnaq düşməsi eyni problem deyil.

Hər bir problemin yaranma səbəbi və müalicə yanaşması fərqlidir. Dırnaqdakı dəyişikliyi kosmetik üsulla örtmək problemin səbəbini aradan qaldırmır.

Dırnağı deşmək, sıxmaq, qoparmaq və təsadüfi mazlardan istifadə etmək vəziyyəti ağırlaşdıra bilər.

Dırnaq sağlamlığının bərpasında əsas addım düzgün diaqnozdur. Səbəb vaxtında müəyyən edildikdə infeksiyanın yayılmasının və qalıcı dırnaq deformasiyasının qarşısını almaq daha asan olur.